Magdalena KrólChoć kalendarzowa jesień trwa już od tygodni, żmije zygzakowate wciąż pozostają aktywne w polskich lasach. Leśnicy i eksperci ostrzegają, że te jedyne jadowite węże występujące naturalnie w naszym kraju jeszcze nie rozpoczęły zimowej hibernacji, co stanowi dodatkowe wyzwanie dla miłośników grzybobrania.
Nieoczekiwane spotkania w nadleśnictwach
Ostatnie dni przyniosły kilka udokumentowanych przypadków spotkań z żmijami zygzakowatymi. Pan Roman z Nadleśnictwa Oleszyce w województwie podkarpackim 17 października natrafił na okaz tego gada podczas rutynowego spaceru. Zdjęcie, które wykonał, szybko obiegło media społecznościowe, wywołując żywą dyskusję wśród internautów.
Podobne obserwacje odnotowano także w Nadleśnictwie Dębica, gdzie zastępca nadleśniczego Stanisław Ferenc nagrał krótki filmik przedstawiający żmiję zygzakowatą. "Teoretycznie to ostatnie takie spotkanie w tym sezonie, bo żmija powinna już myśleć o zimowym spoczynku" – komentowali przedstawiciele nadleśnictwa.
Charakterystyka i rozpoznawanie
Żmija zygzakowata to jedyny jadowity wąż występujący naturalnie w Polsce. Rozpoznać ją można dzięki charakterystycznym cechom:
- Ciemny zygzakowaty wzór biegnący wzdłuż grzbietu
- Pionowe źrenice
- Długość od 60 do 80 centymetrów u dorosłych osobników
- Stosunkowo grube, krótkie ciało
Gdzie można spotkać żmije
Te płochliwe węże preferują różnorodne środowiska naturalne. Najczęściej można je napotkać w:
- Nasłonecznionych polankach leśnych
- Na wrzosowiskach
- Na skrajach lasów
- W okolicach górzystych
- Pod kamieniami i wśród korzeni drzew
- W szczelinach skalnych
Bezpieczeństwo podczas grzybobrania
Eksperci podkreślają, że choć ukąszenia żmii zygzakowatej jedynie w rzadkich przypadkach są śmiertelne dla ludzi, wymagają natychmiastowej pomocy medycznej. Szczególnie narażone są dzieci i osoby starsze.
Aby zminimalizować ryzyko podczas jesiennych wypraw po grzyby, warto przestrzegać kilku podstawowych zasad:
- Nosić wysokie, solidne buty – najlepiej za kostkę
- Zachować czujność i dokładnie obserwować teren
- Unikać sięgania w miejsca, których nie widać wyraźnie
- Nie podchodzić do węży, jeśli się je zauważy
Co robić przy spotkaniu z żmiją
Żmija zygzakowata to płochliwy wąż, który woli unikać kontaktu z człowiekiem. Atakuje tylko wtedy, gdy czuje się zagrożona lub nie ma możliwości ucieczki. Przed atakiem wydaje charakterystyczny syk, który powinien być sygnałem do natychmiastowego wycofania się.
W przypadku spotkania z żmiją należy:
- Zachować spokój i nie wykonywać gwałtownych ruchów
- Nie próbować łapać ani zabijać węża
- Wycofać się powoli na bezpieczną odległość
- Pozwolić zwierzęciu odejść we własnym tempie
Ochrona gatunku
Żmija zygzakowata jest objęta częściową ochroną gatunkową w Polsce. Oznacza to, że zabijanie tych węży jest zabronione prawem. Mimo powszechnego strachu, jaki budzą, żmije pełnią ważną rolę w ekosystemie, regulując populacje gryzoni i innych małych zwierząt.
"Największym wrogiem żmii jest człowiek, który często ją zabija, a przede wszystkim niszczy jej siedliska" – podkreślają autorzy atlasu gadów Polski, Zbigniew Głowacinski i Piotr Sura.
Przygotowania do hibernacji
Koniec września i początek października to normalnie okres, kiedy żmije zygzakowate poszukują odpowiednich miejsc na zimową hibernację. Wybierają zazwyczaj zimne nory, szczeliny między kamieniami lub inne chronione miejsca, gdzie mogą bezpiecznie przeczekać zimę do wiosny.
Fakt, że węże wciąż pozostają aktywne w połowie października, może świadczyć o łagodnej jak na tę porę roku aurze. Niemniej jednak, leśnicy przypominają o zachowaniu szczególnej ostrożności podczas jesiennych spacerów po lasach.
