Agnieszka WiśniewskaPolska kultura poniosła dzisiaj ogromną stratę. Magda Umer, nazywana królową polskiej poezji śpiewanej, zmarła w wieku 76 lat. Informację o śmierci artystki przekazali jej synowie Mateusz i Franciszek za pośrednictwem mediach społecznościowych.
"Dzisiaj po południu odeszła nasza ukochana Mama i Babcia. Uwielbiała tu zaglądać i pisać" - napisali bliscy artystki na jej profilu na Facebooku.
Początki kariery w studenckich kabaretach
Magda Umer przyszła na świat 9 października 1949 roku. Swoją sceniczną drogę rozpoczęła pod koniec lat 60., występując w studenckich kabaretach, między innymi w warszawskiej "Stodole". Już jako studentka debiutowała w kabarecie "Abakus", by następnie związać się z kabaretem klubu studenckiego "Stodoła".
Przełomowy moment w jej karierze nastąpił w 1969 roku, gdy po udanym występie na Zimowej Giełdzie Piosenki z utworem "Jeśli myślisz, że ja cię nie kocham, to się mylisz" zakwalifikowała się do konkursu "Debiutów" podczas 7. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu.
Sukcesy na opolskiej scenie
Opolska scena stała się dla Umer miejscem wielkich triumfów. Jej interpretacja piosenki "Jedź na urlop, Romeo" została nagrodzona wyróżnieniem już podczas pierwszego występu. W kolejnych latach regularnie odnosiła tam sukcesy:
- 1970 rok - zwycięstwo na FAMIE z piosenką "Koncert jesienny na dwa świerszcze i wiatr w kominie"
- 1972 rok - występ z utworem "O niebieskim pachnącym groszku"
- 1977 rok - koncert "Nastroje, nas troje" z piosenką "Widzisz, mały"
- 1984 rok - Kabareton z utworami "Szpetni czterdziestoletni" oraz "Kiedy mnie już nie będzie"
Mistrzyni interpretacji poezji
Magda Umer zasłynęła jako wybitna interpretatorka poezji. Śpiewała piosenki do wierszy najwybitniejszych polskich poetów, w tym Bolesława Leśmiana, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego i Tadeusza Gajcego. Pierwszy album wydała w 1972 roku, na którym znalazł się między innymi przebój "Koncert jesienny na dwa świerszcze i wiatr w kominie".
Artystka była również autorką tekstów piosenek, w tym "Łza na rzęsie" i "Jest cudnie" z repertuaru Maryli Rodowicz. Tworzyła recitale telewizyjne, widowiska poetyckie i programy poświęcone wybitnym twórcom piosenek.
Reżyserka i aktorka
W 1997 roku Umer stanęła po drugiej stronie sceny, reżyserując koncert "Zielono mi" - hołd dla Agnieszki Osieckiej, przygotowany w ramach 34. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. Wyreżyserowała również poetyckie spektakle teatralne "Biała bluzka", "Kobieta zawiedziona" i "Zimy żal".
Jako aktorka wcieliła się między innymi w Rachelę w "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego. W 2015 roku zrealizowała i poprowadziła koncert "Scenki i obscenki, czyli Jeremiego Przybory piosenki" w ramach 52. KFPP w Opolu, gdzie otrzymała Grand Prix.
Odznaczenia i nagrody
Za swoją twórczość i wkład w polską kulturę Magda Umer otrzymała liczne wyróżnienia:
- 2000 rok - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- 2009 rok - medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"
- 2013 rok - nagroda "Ikony festiwalu" w Opolu
- 2020 rok - nagroda 100-lecia ZAiKS-u
Przyjaźń z Krystyną Jandą
Magda Umer przez lata przyjaźniła się z wybitnymi artystami polskiej sceny. Szczególnie bliską relację łączyła ją z Krystyną Jandą. Historia ich przyjaźni sięga 1976 roku, kiedy po raz pierwszy spotkały się na sylwestrowym przyjęciu w domu aktora Jerzego Zelnika.
Wspólnie realizowały liczne projekty artystyczne. Janda w wywiadzie dla magazynu "Viva!" w 2022 roku mówiła:
"Magda jest dla mnie kimś najbliższym. Przeżyłyśmy wiele w życiu: umarli nasi mężowie, umarły nasze matki, umarła nasza przyjaciółka, Zuzia Łapicka"
Ostatnie miesiące
W ostatnich latach artystka rzadziej występowała publicznie. Pod koniec sierpnia tego roku z powodu nagłej choroby odwołała dwa koncerty w sopockim Teatrze Atelier im. Agnieszki Osieckiej. Pozostawała jednak aktywna w mediach społecznościowych.
Ostatni wpis na Facebooku opublikowała 21 września, cytując wiersz "Czwarta nad ranem" Wisławy Szymborskiej. Wpis zakończyła słowami: "Trzymajmy się na litość boską, jak mawiał wiadomo kto ❤".
We wrześniowym wpisie Umer napisała poetycko o swoich marzeniach:
"Śniło mi się, że na świecie zapanował pokój i ktoś w rodzaju świętego Piotra znowu zaprosił mnie na rejs jachtem 'Happy days'... Jest wymarzona pogoda i płyniemy ku światłu. Naokoło bezpiecznie i spokojnie. Oddycham z taką lekkością jak dawno nie. A powietrze zawsze było i jest moim ukochanym żywiołem. Powietrze czyli życie"
Hołd dla artystki
W hołdzie dla twórczości Magdy Umer, 15 grudnia 2025 roku TVP1 wyemituje spektakl "Biała bluzka" - monodram Krystyny Jandy w reżyserii Umer, oparty na tekście Agnieszki Osieckiej.
Magda Umer odeszła, pozostawiając po sobie nieśmiertelne dzieło i niezatarte wspomnienia w sercach miłośników polskiej poezji śpiewanej.
