László Krasznahorkai laureatem Literackiej Nagrody Nobla 2025 - węgierski wizjoner uhonorowany za wyjątkową twórczość

Królewska Szwedzka Akademia Nauk ogłosiła dziś laureata tegorocznej Literackiej Nagrody Nobla. Prestiżowe wyróżnienie przypadło László Krasznahorkaiowi, jednemu z najważniejszych współczesnych pisarzy węgierskich, którego twórczość od dekad fascynuje czytelników na całym świecie.

Uzasadnienie przyznania nagrody

Akademia Szwedzka doceniła węgierskiego autora "za jego fascynującą i wizjonerską twórczość, która w obliczu apokaliptycznego terroru potwierdza siłę sztuki". W oficjalnym komunikacie podkreślono, że Krasznahorkai wpisuje się w środkowoeuropejską tradycję literacką sięgającą od Kafki po Thomasa Bernharda.

László Krasznahorkai kieruje swój literacki wzrok ku Wschodowi, podejmując refleksyjny i precyzyjnie wyważony ton. Inspiracje płynące z jego podróży do Chin i Japonii zaowocowały powstaniem szeregu dzieł, głęboko zakorzenionych w kulturze i duchowości tych regionów.

Kluczowe dzieła laureata

Wśród najważniejszych utworów pisarza Akademia wymieniła powieść z 2003 roku "Északról hegy, Délről tó, Nyugatról utak, Keletről folyó" ("Góra na północy, jezioro na południu, ścieżki na zachodzie, rzeka na wschodzie"). To liryczna i tajemnicza opowieść, której akcja rozgrywa się na południowy wschód od Kioto – historia o poszukiwaniu ukrytego ogrodu, pełna symbolicznych znaczeń i kontemplacyjnych obrazów.

Szczególnie doceniono zbiór "Seiobo járt odalent" ("Seiobo There Below", 2008/2013), składający się z siedemnastu opowiadań ułożonych według ciągu Fibonacciego. Tematem przewodnim tej formalnie wymagającej kompozycji jest piękno i akt twórczy – ukazane w świecie zdominowanym przez ślepotę, przemijanie i duchową pustkę.

Sylwetka pisarza

László Krasznahorkai, urodzony w 1954 roku, zyskał międzynarodową sławę dzięki debiutanckiej powieści "Szatańskie tango" (1985). Jego proza, często porównywana do dzieł Kafki i Musila, charakteryzuje się:

• Gęstym stylem i długimi zdaniami
• Mrocznym klimatem i filozoficznym ciężarem
• Podejmowaniem tematów duchowego i cywilizacyjnego kryzysu
• Bohaterami zmagającymi się z poczuciem końca świata

W 2015 roku pisarz otrzymał prestiżową Man Booker International Prize za całokształt twórczości. Jego teksty były również adaptowane przez wybitnego reżysera Bélę Tarra, co dodatkowo przyczyniło się do jego rozpoznawalności poza środowiskiem literackim.

Plany wydawnicze w Polsce

Jak poinformował Onet wydawca z Czarnego, Przemysław Pełka, jeszcze pod koniec tego roku do polskich księgarń trafi "A świat trwa" – najnowsza książka Krasznahorkaia przetłumaczona na język polski. W przyszłym roku planowane jest wznowienie kultowego "Szatańskiego tanga".

Jako wydawca jesteśmy przede wszystkim bardzo szczęśliwi i dumni, że to László Krasznahorkai otrzymał tegoroczną Nagrodę Nobla. Uważamy tego pisarza za jednego z najważniejszych współczesnych autorów, którego proza w sposób błyskotliwy i sugestywny komentuje rzeczywistość.

Polscy laureaci Literackiej Nagrody Nobla

W ponad 120-letniej historii tej prestiżowej nagrody polscy twórcy zostali uhonorowani nią pięć razy:

O Literackiej Nagrodzie Nobla

Literacka Nagroda Nobla jest przyznawana przez Akademię Szwedzką nieprzerwanie od 1901 roku. Akademia liczy 18 członków, a za wybór laureata odpowiada sześcioosobowy Komitet Noblowski. Proces nominacji jest ściśle tajny – nazwiska kandydatów ujawniane są dopiero po upływie pięćdziesięciu lat.

Wartość nagrody pieniężnej wynosi obecnie 11 milionów koron szwedzkich, czyli ponad 4 miliony złotych. W poprzednim roku wyróżnienie otrzymała pochodząca z Korei Południowej Han Kang za "intensywną prozę poetycką, która konfrontuje historyczne traumy i ujawnia kruchość ludzkiego życia".

László Krasznahorkai przebywa obecnie we Frankfurcie, gdzie zastała go wiadomość o przyznaniu nagrody. Oficjalna ceremonia wręczenia wyróżnienia odbędzie się tradycyjnie w grudniu w Sztokholmie.