Agnieszka WiśniewskaEliza Kącka została laureatką prestiżowej Literackiej Nagrody Nike 2025 za esej "Wczoraj byłaś zła na zielono". Gala wręczenia nagród odbyła się 5 października w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, gdzie pisarka odebrała główne wyróżnienie o wartości 100 tysięcy złotych.
Podwójne zwycięstwo autorki
Decyzja jury pod przewodnictwem Justyny Jaworskiej nie była zaskoczeniem dla obserwatorów polskiej sceny literackiej. Kącka wcześniej zdobyła już Nike Czytelników "Gazety Wyborczej", co świadczyło o wyjątkowym odbiorze jej dzieła zarówno wśród krytyków, jak i zwykłych czytelników.
"Ta książka to pomoc i pomost między różnymi światami. Niczego w nas nie zamyka. Otwiera nas na bardzo wiele" — argumentowało jury, tłumacząc swoją decyzję.
Wzruszające przemówienie laureatki
Podczas odbierania nagrody Eliza Kącka wygłosiła poruszające przemówienie, w którym podkreśliła uniwersalny charakter swojego dzieła:
"Stoję na tej scenie jako matka-literatka, która słyszała niemy krzyk swojego dziecka. I swój własny. Myślę o matkach, które to doświadczenie podzielają. I również w ich imieniu odbieram tę nagrodę."
W pewnym momencie na scenie pojawiła się również córka pisarki, której autorka złożyła szczególne podziękowania.
O czym opowiada nagrodzony esej
Książka "Wczoraj byłaś zła na zielono" to autobiograficzny esej opisujący codzienność matki wychowującej neuroatypowe dziecko. Autorka w sposób poetycki i odkrywczy przedstawia wzloty i upadki tej szczególnej relacji, próbując zrozumieć i opisać doświadczenie, które wymyka się standardowym schematom.
Dzieło wykracza poza tradycyjne klasyfikacje gatunkowe. Jak sama autorka podkreślała w wywiadach:
"To nie jest wyznanie autobiograficzne, nie jest reportaż, nie jest próba wzbudzenia współczucia, nie jest to poradnik i przewodnik po problemie medycznym i życiowym. Starałam się nie dać uwięzić w gatunkowości."
Kim jest Eliza Kącka
Laureatka Nike urodziła się w 1982 roku. Jest absolwentką polonistyki i międzyuczelnianych studiów humanistycznych. Obecnie pracuje jako adiunkt na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Od dwóch lat współpracuje z "Tygodnikiem Powszechnym".
W jej dorobku literackim znajdują się takie pozycje jak:
- "Elizje"
- "Po drugiej stronie siebie"
- "Strefa zgniotu"
- "Idiomy. Eseje"
- "Halo? Pani Elizo?"
Konkurencja w finale
O tegoroczną nagrodę walczyło łącznie siedmioro autorów reprezentujących różne gatunki literackie:
- Beata Guczalska - "Konrad Swinarski. Biografia ukryta" (biografia)
- Ignacy Karpowicz - "Ludzie z nieba" (powieść)
- Kora Tea Kowalska - "Patrz pod nogi. O zbieraniu rzeczy" (esej)
- Dorota Masłowska - "Magiczna rana" (opowiadania)
- Paweł Sołtys - "Sierpień" (esej)
- Tomasz Różycki - "Hulanki & Swawole" (poezja)
Tradycja nagrody
Literacka Nagroda Nike przyznawana jest od 1997 roku za najlepszą książkę roku. Pierwszym zwycięzcą był Wiesław Myśliwski za powieść "Widnokrąg". W ubiegłym roku nagrodę otrzymała Urszula Kozioł za tom poetycki "Raptularz" - poetka zmarła w lipcu 2025 roku.
Zwycięstwo Elizy Kąckiej potwierdza rosnące znaczenie literatury eseistycznej w polskim krajobrazie literackim oraz wagę tematów związanych z różnorodnością neurobiologiczną i wyzwaniami współczesnego macierzyństwa.
