Michał LewandowskiMinisterstwo Finansów opublikowało strategię zarządzania długiem na lata 2026-2029, która zawiera niepokojące prognozy dotyczące finansów publicznych. Dokument przewiduje scenariusz, w którym rosnące zadłużenie państwa może wymusić wprowadzenie procedur ostrożnościowych, co bezpośrednio wpłynęłoby na wysokość waloryzacji emerytur i rent.
Prognoza długu publicznego budzi obawy
Według rządowych szacunków, relacja państwowego długu publicznego do PKB wyniesie 48,9 proc. w 2025 roku i 53,0 proc. w 2026 roku. W kolejnych latach zadłużenie będzie systematycznie rosnąć, przekraczając poziom 55 proc. w 2027 roku i osiągając 59,5 proc. w horyzoncie prognozy.
Przekroczenie ustawowych progów zadłużenia oznaczałoby konieczność wprowadzenia od 2030 roku procedur ostrożnościowych, które wiązałyby się z drastycznymi oszczędnościami w budżecie państwa.
Konsekwencje dla systemu emerytalnego
Obecnie emerytury i renty są waloryzowane według mechanizmu uwzględniającego wskaźnik inflacji oraz 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. W 2025 roku waloryzacja wyniosła 5,55 proc., a na przyszły rok przewiduje się wzrost na poziomie około 4,88 proc.
Gdyby jednak wprowadzono procedury ostrożnościowe, waloryzacja świadczeń mogłaby być ograniczona wyłącznie do poziomu inflacji, co oznaczałoby wzrost jedynie o 2,5-2,6 proc.
Wpływ na wysokość świadczeń - tabela porównawcza
| Rodzaj waloryzacji | Przewidywany wzrost | Minimalna emerytura od marca 2026 | Wzrost w złotówkach |
|---|---|---|---|
| Standardowa waloryzacja | 4,88% | 1970,60 zł brutto | 91,69 zł |
| Waloryzacja tylko o inflację | 2,5-2,6% | ok. 1920 zł brutto | ok. 40 zł |
Szersze konsekwencje procedur ostrożnościowych
Wprowadzenie procedur oszczędnościowych wpłynęłoby nie tylko na emerytów. Zamrożone zostałyby wynagrodzenia kilkuset tysięcy pracowników sfery budżetowej, a także budżety najważniejszych instytucji państwowych, w tym:
- Kancelarii Prezydenta
- Sejmu i Senatu
- Trybunału Konstytucyjnego
- Sądu Najwyższego
Stanowisko rządu
Minister finansów Andrzej Domański zapewnia, że rząd będzie podejmował dodatkowe działania mające na celu ograniczenie deficytu budżetowego.
"Rząd będzie podejmował dodatkowe działania na rzecz ograniczenia deficytu, czego konsekwencją będzie niższa od zakładanej w strategii ścieżka długu"
Minister podkreśla, że przedstawione prognozy to jeden z możliwych scenariuszy, a nie ostateczne plany rządowe.
Aktualne plany na 2026 rok
Projekt budżetu na 2026 rok zakłada waloryzację emerytur na poziomie 4,88 proc. Na podwyżki świadczeń rząd planuje przeznaczyć 33 mld złotych. Dodatkowo, od stycznia przyszłego roku na pełnych zasadach ma wejść renta wdowia, na którą przewidziano 7 mld złotych.
Druga waloryzacja emerytur w 2026 roku prawdopodobnie nie zostanie przeprowadzona, ponieważ Narodowy Bank Polski prognozuje inflację na poziomie 3,1 proc., podczas gdy mechanizm drugiej waloryzacji uruchamia się przy inflacji przekraczającej 5 proc. w pierwszym półroczu.
Perspektywa długoterminowa
Warto podkreślić, że ewentualne wprowadzenie procedur ostrożnościowych i związanych z nimi ograniczeń w waloryzacji emerytur dotyczyłoby dopiero 2030 roku. Oznacza to, że problem ten przypadnie w udziale kolejnej kadencji rządowej.
Przedstawione scenariusze stanowią ostrzeżenie przed możliwymi konsekwencjami rosnącego zadłużenia państwa, ale nie są jeszcze ostatecznymi decyzjami dotyczącymi przyszłości polskiego systemu emerytalnego.
