Michał LewandowskiZakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wielkie przeliczenie emerytur dla osób, które przeszły na świadczenie w czerwcu w latach 2009-2019. Około 100 tysięcy emerytów otrzyma wyższe wypłaty, ale bez wyrównań za minione lata. Pierwsze rezultaty pokazują, że średnia podwyżka wynosi ponad 200 złotych miesięcznie.
Problem emerytur czerwcowych - dlaczego seniorzy tracili pieniądze
W latach 2009-2019 system emerytalny zawierał istotną lukę, która uderzała w osoby składające wnioski o emeryturę w czerwcu. Waloryzacja odbywała się rocznie, ale dla wniosków składanych w określonych okresach stosowano korzystniejsze wskaźniki kwartalne, które zwiększały podstawę obliczeniową świadczenia.
Osoby przechodzące na emeryturę w kwietniu-maju lub lipcu-wrześniu otrzymywały dodatkową waloryzację kwartalną za poprzedni okres. Czerwiec był wyjątkiem - emeryci składający wnioski w tym miesiącu nie otrzymywali waloryzacji kwartalnej za drugi kwartał, tylko mniej korzystną waloryzację roczną.
"Emerytura wyliczona w czerwcu była mniej korzystna, ponieważ wartość kapitału nie była jeszcze zwaloryzowana. W związku z tym nie opłacało się przechodzić na emeryturę w czerwcu"
- wyjaśnia Oskar Sobolewski, ekspert emerytalny z HRK Payroll Consulting.
Skala strat emerytów czerwcowych
Analiza przeprowadzona przez głównego doradcę podatkowego InFakt.pl, Piotra Juszczyka, pokazuje dramatyczną skalę strat poniesionych przez emerytów czerwcowych:
| Kapitał początkowy | Rok przejścia na emeryturę | Strata całkowita (do 2026 r.) | Różnica miesięczna w 2025 r. |
|---|---|---|---|
| 400 tys. zł (mężczyzna) | 2019 | ponad 16 tys. zł | 242 zł |
| 400 tys. zł (kobieta) | 2019 | prawie 13,9 tys. zł | 156 zł |
W niektórych przypadkach straty sięgają nawet 18 tysięcy złotych za cały okres od przejścia na emeryturę do momentu przeliczenia w 2026 roku.
Działania ZUS - przeliczenie bez wyrównań
Od stycznia 2026 roku ZUS z urzędu przelicza emerytury czerwcowe, traktując je tak, jakby zostały przyznane w maju danego roku. Pierwsze wyniki są obiecujące:
- 23,3 tysiąca świadczeń zostało już przeliczonych w styczniu 2026 r.
- 84% przypadków (19,5 tys.) otrzymało wyższą wypłatę
- Średnia podwyżka wynosi 203,80 zł miesięcznie
- 66% beneficjentów to kobiety, 34% to mężczyźni
Podwyżki wahają się od 180 do 313 złotych miesięcznie, w zależności od indywidualnej sytuacji emeryta. Kluczowe jest jednak to, że seniorzy nie otrzymają wyrównań za poprzednie lata.
Brak rekompensaty za przeszłe straty
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnia, że dotychczasowy sposób obliczania świadczeń nie został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny. Z tego powodu zmiany dotyczą tylko przyszłości, co oznacza brak prawa do wyrównania za minione lata.
"Po zmianie zasad na bieżąco będą otrzymywać wyższą emeryturę, ale to, co było w przeszłości, pójdzie w zapomnienie" - komentuje ekspert Piotr Juszczyk.
Harmonogram i procedury
Emeryci nie muszą podejmować żadnych działań - ZUS przelicza świadczenia z urzędu. Po zakończeniu procesu każdy beneficjent otrzyma nową decyzję. Jeśli nowa kwota okazałaby się niższa od obecnej, świadczenie pozostaje bez zmian.
Wszystkie sprawy zostaną załatwione najpóźniej do 31 marca 2026 roku - zapewnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Szerszy kontekst reform emerytalnych
Przeliczenie emerytur czerwcowych to część szerszych działań mających na celu usprawiedliwienie systemu emerytalnego. Równolegle trwają prace nad projektem "Godna Emerytura" autorstwa prezydenta Karola Nawrockiego, który przewiduje:
- Podwyżkę o 150 zł brutto dla emerytur do około 3 tys. zł
- Procentową waloryzację wyższych świadczeń
- Szczególne wsparcie dla najuboższych emerytów
Choć projekt prezydencki może nie wejść w życie w tym roku ze względów budżetowych, pokazuje kierunek zmian w polskim systemie emerytalnym.
Przeliczenie emerytur czerwcowych stanowi ważny krok w kierunku sprawiedliwości społecznej, choć brak wyrównań za przeszłe lata pozostaje bolączką dla tysięcy polskich seniorów, którzy przez lata otrzymywali niższe świadczenia z powodu wadliwych przepisów.
