Michał LewandowskiOd 1 października 2025 roku w Polsce oficjalnie zaczął funkcjonować system kaucyjny, który ma zachęcić obywateli do zwracania opakowań po napojach. Jednak już pierwszego dnia działania nowych przepisów pojawiły się pierwsze próby ich obejścia.
Jak działa polski system kaucyjny
Nowe regulacje nakładają obowiązek płacenia kaucji za określone rodzaje opakowań:
- Plastikowe butelki do 3 litrów pojemności - kaucja 50 groszy
- Metalowe puszki do 1 litra - kaucja 50 groszy
- Szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra - kaucja 1 złoty
Aby opakowanie było objęte systemem kaucyjnym, musi posiadać specjalny znaczek na etykiecie. Dopiero wtedy sklep może naliczyć odpowiedni depozyt do ceny napoju.
Kaufland wprowadza butelki 3,001 litra
Sieć handlowa Kaufland już w swojej gazetce reklamowej na 2 października prezentuje nowatorskie rozwiązanie - wodę Ustronianka w butelce o pojemności 3,001 litra. Ta minimalna różnica - zaledwie jeden mililitr ponad obowiązujący limit - sprawia, że opakowanie nie podlega systemowi kaucyjnemu.
Aby wypromować swoją nowość, Kaufland oferuje promocyjną cenę 2,69 zł zamiast standardowych 3,19 zł. Niemiecka sieć wykorzystuje patent dobrze znany z rodzimego rynku, gdzie system kaucyjny funkcjonuje od wielu lat.
Nie wszystkie sklepy przyjmą zwroty
Warto pamiętać, że nie każdy sklep będzie zobowiązany do przyjmowania pustych opakowań. Przepisy nakładają taki obowiązek wyłącznie na sklepy o powierzchni handlowej przekraczającej 200 metrów kwadratowych.
Oznacza to, że większość sklepów sieci Żabka zostanie wyłączona z systemu. Jednak firma zapowiedziała dobrowolne przystąpienie do programu - klienci będą mogli otrzymywać dodatkowe żappsy za zwracane opakowania, nawet te nieobjęte oficjalnym systemem kaucyjnym.
Rossmann rezygnuje z napojów objętych kaucją
Niektóre sieci handlowe wybrały radykalne rozwiązanie problemu magazynowania zużytych opakowań. Drogeria Rossmann poinformowała, że:
Od 1 października w Rossmannie nie będą dostępne napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym. Natomiast nadal będziemy oferować napoje nieobjęte tym systemem - w kartonach czy w butelkach jednorazowego użytku.
Okres przejściowy do końca roku
Ministerka klimatu Paulina Hennig-Kloska wyjaśniała, że do końca 2025 roku obowiązuje okres przejściowy. W tym czasie na półkach sklepowych mogą znajdować się zarówno napoje objęte systemem kaucyjnym, jak i te ze starych zapasów, które nie posiadają odpowiednich oznaczeń.
Według szacunków resortu, stare zapasy powinny wyczerpać się do końca roku, a od stycznia 2026 roku w sklepach będą dostępne wyłącznie opakowania objęte systemem kaucyjnym.
Wzorce z innych krajów europejskich
Polska jest 19. krajem europejskim, który wprowadza system kaucyjny. W Niemczech, gdzie podobne rozwiązania funkcjonują od lat, producenci regularnie stosują podobne zabiegi - oferują napoje w opakowaniach o pojemności minimalnie przekraczającej limity objęte kaucją.
Na niemieckich półkach można znaleźć soki, energetyki czy napoje cola w butelkach ponad 3-litrowych, które w ten sposób omijają obowiązek doliczania kaucji.
Jeśli trend produkowania niestandardowych opakowań rozwinie się w Polsce, system kaucyjny może okazać się mniej skuteczny niż zakładano. Pozostaje pytanie, czy ustawodawca zdecyduje się na wprowadzenie dodatkowych regulacji zamykających tego typu luki prawne.
