Michał LewandowskiPuerto Rico stoi przed historyczną szansą na odbudowę swojej pozycji jako jednego z światowych liderów w produkcji farmaceutycznej, jednak przyszłość wyspy zależy od kluczowych decyzji politycznych i prawnych podejmowanych w Waszyngtonie.
Złoty wiek produkcji farmaceutycznej
Przez dziesięciolecia Puerto Rico było jednym z najważniejszych centrów produkcji farmaceutycznej na świecie. Kombinacja wykwalifikowanej siły roboczej, ochrony prawnej USA i szczególnych przepisów podatkowych (sekcja 936 kodeksu podatkowego) pozwalała amerykańskim korporacjom działającym na wyspie uniknąć federalnych podatków od zysków osiąganych na wyspie.
W szczytowym okresie Puerto Rico produkowało znaczną część najważniejszych leków dla Ameryki. Jednak Waszyngton w akcie krótkowzroczności stopniowo wycofał sekcję 936, co doprowadziło do zamknięcia fabryk, utraty miejsc pracy i gospodarczego upadku wyspy.
Obecne możliwości i wyzwania
Dziś przemysł wytwórczy na Puerto Rico stanowi 43% Produktu Krajowego Brutto i generuje około 300 tysięcy bezpośrednich i pośrednich miejsc pracy. Jak podkreśla Ella Woger-Nieves, dyrektor generalna Invest Puerto Rico:
"Sytuacja polityczna, która rozwinęła się w ciągu ostatnich dziewięciu miesięcy, przedstawia się jako wyjątkowa okazja dla Puerto Rico do pozycjonowania się jako rozwiązanie dla bezpieczeństwa narodowego Stanów Zjednoczonych"
Kluczowe zalety wyspy
- Dwujęzyczna i wykształcona siła robocza
- Bliskość rynków kontynentalnych USA
- Stabilność działania pod prawem amerykańskim
- 12 z wiodących światowych źródeł farmaceutycznych już działa na wyspie
- Siedem z dziesięciu największych firm produkujących urządzenia medyczne ma tam swoje operacje
Walka prawna o radę nadzorczą
Tymczasem na Puerto Rico toczy się ważna batalia prawna dotycząca przyszłości finansowej wyspy. Prezydent Donald Trump zwolnił sześciu z siedmiu członków rady nadzorującej finanse Puerto Rico w sierpniu, w trakcie restrukturyzacji zadłużenia Puerto Rico Electric Power Authority (PREPA).
Trzech byłych członków rady - Arthur J. Gonzalez, Andrew G. Biggs i Betty A. Rosa - złożyło pozew, twierdząc, że prezydent nie miał prawa ich usunąć, ponieważ rada jest podmiotem terytorialnym, a nie federalnym.
Stawka konfliktu
| Propozycja | Kwota spłaty | Wpływ na rachunki za energię |
|---|---|---|
| Plan rady nadzorczej | 2,6 mld USD | Utrzymanie obecnych stawek |
| Żądania obligatariuszy | 12 mld USD (z odsetkami) | Wzrost o 40% za kilowatogodzinę |
Wyzwania energetyczne
Największym wyzwaniem dla rozwoju przemysłu na wyspie pozostaje niestabilny system energetyczny. Dane pokazują dramatyczny wzrost awarii:
- 2020: 164 godziny blackoutów (średnio 8,2 zdarzenia po 20 godzin każde)
- 2024: 189 godzin przerw w dostawie prądu
- 2025: już 218 godzin blackoutów
Perspektywy na przyszłość
Eksperci są zgodni, że Puerto Rico ma ogromny potencjał, ale musi konkurować z innymi stanami USA o inwestycje. Przywrócenie zachęt podatkowych mogłoby być najszybszym i najbardziej efektywnym kosztowo sposobem na przywrócenie produkcji w granicach USA.
Rafael Vélez Domínguez, prezes Zarządu Stowarzyszenia Przemysłowego Puerto Rico, podkreśla:
"Jako część jurysdykcji w Stanach Zjednoczonych, produkty wytwarzane w Puerto Rico nie są uważane za importowane, ale raczej za wyprodukowane w Stanach Zjednoczonych. Musimy to wykorzystać"
Przyszłość Puerto Rico jako centrum produkcji farmaceutycznej zależy teraz od decyzji sądu federalnego oraz potencjalnych nowych nominacji do rady nadzorczej, które mogą zadecydować o kierunku rozwoju gospodarczego wyspy na kolejne dekady.
