Michał LewandowskiZakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął długo wyczekiwane przeliczenia emerytur czerwcowych z lat 2009-2019. Choć seniorzy otrzymają wyższe świadczenia, nie dostaną wyrównań za poprzednie lata, w których stracili nawet kilkanaście tysięcy złotych.
Problem emerytur czerwcowych - dlaczego seniorzy byli pokrzywdzeni
Niesprawiedliwość dotykająca emerytów czerwcowych wynikała z wadliwego systemu waloryzacji kapitału początkowego. Osoby składające wniosek o emeryturę w czerwcu otrzymywały niższe świadczenia niż ci, którzy robili to w maju, ponieważ ich kapitał nie podlegał dodatkowej waloryzacji kwartalnej.
W latach 2009-2019 waloryzacja odbywała się rocznie, ale dla wniosków składanych w okresach kwiecień-maj oraz lipiec-wrzesień stosowano korzystniejsze wskaźniki kwartalne. Czerwiec stanowił wyjątek - osoby wnioskujące w tym miesiącu otrzymywały tylko waloryzację roczną, która była mniej korzystna.
"Emerytura wyliczona w czerwcu była mniej korzystna, ponieważ wartość kapitału nie była jeszcze zwaloryzowana. W związku z tym nie opłacało się przechodzić na emeryturę w czerwcu" - wyjaśnia Oskar Sobolewski, ekspert emerytalny z HRK Payroll Consulting.
Skala strat emerytów czerwcowych
Wyliczenia przygotowane przez głównego doradcę podatkowego InFakt.pl pokazują dramatyczną skalę strat poniesionych przez emerytów czerwcowych:
Straty mężczyzn
Mężczyzna z kapitałem początkowym 400 tysięcy złotych, który przeszedł na emeryturę w czerwcu 2019 roku, otrzymał świadczenie na poziomie 1617,47 zł. Gdyby zastosowano zasady majowe, pobierałby 1777,60 zł miesięcznie. Łączna strata w ciągu lat wyniosła ponad 16 tysięcy złotych.
Straty kobiet
Kobieta z identycznym kapitałem początkowym straciła przez lata prawie 13,9 tysięcy złotych. Jej emerytura czerwcowa wynosiła 1580,40 zł, podczas gdy przy zastosowaniu zasad majowych otrzymałaby znacznie więcej.
W niektórych przypadkach straty sięgają nawet 18 tysięcy złotych, co stanowi poważne uszczuplenie budżetu seniorów przez kilka lat.
Przeliczenia ZUS - co się zmienia
Od początku stycznia 2026 roku ZUS automatycznie przelicza emerytury czerwcowe, traktując je tak, jakby zostały przyznane w maju danego roku. Proces ten obejmuje około 100 tysięcy osób i ma zostać zakończony do 31 marca 2026 roku.
Pierwsze rezultaty są obiecujące:
- Przeliczono już 23,3 tysiąca świadczeń
- W 84% przypadków (19,5 tys. osób) wypłata wzrośnie
- Średni wzrost wynosi 203,80 zł miesięcznie
- 98% przeliczeń dotyczy emerytur, 2% rent rodzinnych
- 66% beneficjentów to kobiety, 34% mężczyźni
Seniorzy nie muszą składać żadnych wniosków - przeliczenie odbywa się z urzędu. Po zakończeniu procesu ZUS wyda nowe decyzje. W przypadku, gdyby nowa wysokość okazała się niższa, dotychczasowa kwota pozostanie bez zmian.
Brak wyrównań za przeszłość
Najbardziej bolesnym aspektem całej sytuacji jest fakt, że emeryci nie otrzymają żadnej rekompensaty za straty poniesione w poprzednich latach. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnia, że dotychczasowy sposób obliczania świadczeń nie został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny, dlatego zmiany dotyczą tylko przyszłości.
"Po zmianie zasad na bieżąco będą otrzymywać wyższą emeryturę, ale to, co było w przeszłości, pójdzie w zapomnienie" - komentuje ekspert Piotr Juszczyk.
Wpływ na waloryzację emerytur 2026
Przeliczenia emerytur czerwcowych zbiegają się w czasie z coroczną waloryzacją świadczeń. Prognozy wskazują na wzrost emerytur o 4,88% od 1 marca 2026 roku. Oznacza to, że emerytury minimalne wzrosną z obecnych 1878,91 zł do około 1970,60 zł brutto.
Przykładowe podwyżki po waloryzacji:
- Emerytura 2000 zł brutto: wzrost o około 89 zł netto
- Emerytura 3000 zł brutto: wzrost o ponad 115 zł netto
- Emerytura 4000 zł brutto: wzrost o prawie 155 zł netto
- Emerytura 5000 zł brutto: wzrost o 193 zł netto
Waloryzacja wpłynie również na wysokość 13. emerytury wypłacanej w kwietniu oraz 14. emerytury, których kwoty są powiązane z emeryturą minimalną.
Podsumowanie
Choć przeliczenia emerytur czerwcowych to krok w dobrym kierunku, nie rekompensują one pełni strat poniesionych przez seniorów przez lata. Około 100 tysięcy emerytów otrzyma wyższe świadczenia średnio o ponad 200 zł miesięcznie, ale tysiące złotych utracone w przeszłości pozostaną już tylko w statystykach.
Sprawa emerytur czerwcowych pokazuje, jak ważne są szczegóły w systemie emerytalnym i jak pozornie techniczne zmiany mogą wpływać na życie tysięcy seniorów. Dla przyszłych emerytów to przestroga, by dokładnie analizować terminy składania wniosków o świadczenia.
