Krzysztof RutkowskiTuvalu, maleńkie państwo wyspiarskie na Pacyfiku, stało się symbolem globalnego kryzysu klimatycznego. Z populacją niespełna 11 tysięcy mieszkańców, ten naród może być pierwszym w historii, który całkowicie zniknie pod powierzchnią oceanu z powodu działalności człowieka.
Dramatyczna sytuacja na dziewięciu atołach
Państwo składa się z dziewięciu atołów i wysp, które wznoszą się zaledwie jeden metr nad poziom morza. Najwyższy punkt Tuvalu znajduje się na wysokości 4,5 metra, co czyni cały kraj niezwykle podatnym na skutki podnoszącego się poziomu oceanów.
Maina Talia, minister ds. zmian klimatycznych Tuvalu, w rozmowie z Al Jazeera podkreślił dramatyczną sytuację swojego kraju:
"Nie możemy już dłużej zwlekać. Tuvalu nie ostrzega już świata - żyjemy w katastrofie, której inni wciąż próbują uniknąć."
Prognoza na najbliższe dekady
Eksperci klimatyczni przewidują, że do 2050 roku ponad 90% terytorium Tuvalu może znaleźć się pod wodą. Już obecnie mieszkańcy borykają się z:
- Regularnymi powodziami podczas przypływów
- Erozją wybrzeży
- Zasoleniem źródeł słodkiej wody
- Zniszczeniem gruntów rolnych
- Coraz częstszymi i gwałtowniejszymi sztormami
Plan ewakuacji do Australii
Rząd Tuvalu podjął bezprecedensową decyzję, negocjując z Australią specjalny program wizowy, który umożliwi całkowitą ewakuację populacji. To pierwszy przypadek w historii, gdy państwo planuje kompletne opuszczenie swojego terytorium z powodu zmian klimatycznych.
Australia zgodziła się przyjmować rocznie określoną liczbę obywateli Tuvalu w ramach programu "klimatycznej migracji", oferując im możliwość osiedlenia się i podjęcia pracy.
Walka o finansowanie ochrony
Minister Talia apeluje o natychmiastowe wsparcie finansowe na budowę:
- Wałów przeciwpowodziowych
- Systemów odzyskiwania lądu z morza
- Infrastruktury ochronnej dla najważniejszych obiektów
- Systemów wczesnego ostrzegania
Według danych Globalnego Centrum Adaptacji, 39 państw wyspiarskich potrzebuje łącznie 12 miliardów dolarów rocznie na ochronę przed skutkami zmian klimatycznych. Obecnie otrzymują jedynie ułamek tej kwoty.
Cyfrowa archiwizacja kultury
W obliczu możliwej utraty fizycznego terytorium, Tuvalu rozpoczęło współpracę z UNESCO nad cyfrowym archiwizowaniem swojej kultury. Projekt ma na celu zachowanie tradycji, języka i dziedzictwa kulturowego narodu dla przyszłych pokoleń.
Globalne implikacje
Sytuacja Tuvalu to ostrzeżenie dla całego świata. NASA potwierdza, że rosnące temperatury oceanów napędzają coraz gwałtowniejsze sztormy, a topniejące lodowce przyczyniają się do szybkiego podnoszenia poziomu mórz.
Przywódcy Tuvalu aktywnie wspierają międzynarodowy Traktat o Nieproliferacji Paliw Kopalnych, naciskając na większe państwa, aby ograniczyły projekty wydobycia ropy i gazu napędzające kryzys klimatyczny.
Inne zagrożone regiony
Tuvalu nie jest osamotnione w swojej walce. Podobne zagrożenia dotykają:
- Malediwy - gdzie do 2050 roku 80% terytorium może być niezdatne do zamieszkania
- Wyspy Marshalla - borykające się z regularnymi powodziami
- Kiribati - które już straciło kilka wysp
- Bangladesz - gdzie 20 milionów ludzi żyje w najbardziej zagrożonych strefach przybrzeżnych
Historia Tuvalu może stać się tragicznym precedensem dla innych małych państw wyspiarskich, które stoją w obliczu podobnych wyzwań klimatycznych. Bez natychmiastowych działań na skalę globalną, świat może być świadkiem pierwszego w historii zniknięcia całego państwa z powodu zmian klimatycznych spowodowanych działalnością człowieka.
