Ewelina Dąbrowska10 października obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego – globalną inicjatywę mającą na celu zwiększenie świadomości społecznej dotyczącej problemów psychicznych i przełamanie tabu wokół chorób umysłowych. W Polsce temat ten nabiera szczególnego znaczenia w obliczu alarmujących statystyk.
Niepokojące dane statystyczne
Najnowsze badania Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk z stycznia 2025 roku ujawniają skalę problemów zdrowia psychicznego w naszym kraju. Co czwarty Polak przynajmniej raz w życiu doświadczył jakiegoś zaburzenia psychicznego, a aż 8 procent zmagało się z takimi trudnościami w ciągu ostatniego roku.
Szczególnie niepokojące są dane dotyczące depresji – choruje na nią 4 miliony Polaków. Kobiety częściej korzystają z pomocy w Poradniach Zdrowia Psychicznego (o 50 procent więcej niż mężczyźni) i częściej biorą zwolnienia lekarskie związane z zaburzeniami psychicznymi, co stanowi 64 procent ogółu przypadków.
Sytuacja wśród młodzieży
Dane dotyczące młodego pokolenia są szczególnie alarmujące:
- 4 na 10 uczniów myślało w 2024 roku o samobójstwie
- 30 procent młodzieży ma podejrzenie depresji
- Jeden psychiatra dziecięcy przypada na 12 000 dzieci i młodzieży do 18 roku życia
Najczęstsze problemy psychiczne w Polsce
Analiza danych pokazuje, że Polacy najczęściej zmagają się z:
- Zaburzeniami nerwicowymi – doświadczyło ich 16,07 procent populacji
- Zaburzeniami nastroju – dotknęły 4,65 procent Polaków
- Przewlekłym zmęczeniem – odczuwa je dwóch na trzech mieszkańców Polski
Czym jest zdrowie psychiczne?
Zdrowie psychiczne to znacznie więcej niż brak choroby. Obejmuje ono dobrostan psychiczny, który składa się z kilku kluczowych elementów:
| Obszar | Charakterystyka |
|---|---|
| Komfort emocjonalny | Poczucie równowagi i sensu życia |
| Samorealizacja | Wykorzystywanie swojego potencjału |
| Relacje społeczne | Pozytywne kontakty i poczucie wsparcia |
| Radzenie sobie ze stresem | Umiejętność zarządzania trudnościami |
Bariery w dostępie do pomocy
Mimo że 90 procent Polaków zdaje sobie sprawę, że zdrowie psychiczne jest równie ważne jak fizyczne, wciąż istnieją znaczące przeszkody w dostępie do specjalistycznej opieki:
"Unikanie terapii związane jest z przekonaniem, że powinno się samodzielnie rozwiązywać problemy. W naszej kulturze cenimy zaradność, przedsiębiorczość i odporność – także emocjonalną"
– wyjaśnia Piotr Burkiewicz, psycholog i psychoterapeuta z Kliniki PsychoMedic.pl.
Problem dostępności specjalistów
Sytuacja kadrowa w psychiatrii pozostaje dramatyczna:
- Jeden psychiatra przypada na 6 500 dorosłych Polaków
- W psychiatrii dziecięcej proporcje są jeszcze gorsze
- Mężczyźni rzadziej niż kobiety korzystają z terapii
Wpływ nowoczesności na zdrowie psychiczne
Raport Polskiej Akademii Nauk "Dobrostan psychiczny w Polsce" wskazuje na rosnące poczucie samotności, szczególnie wśród młodych ludzi. Blisko 30 procent badanych deklaruje, że często brakuje im bliskości drugiej osoby.
Współczesna technologia, choć oferuje nowe możliwości nawiązywania kontaktów, paradoksalnie może pogłębiać izolację. Ciągła dostępność w aplikacjach i oczekiwanie natychmiastowych odpowiedzi tworzą nowy rodzaj stresu społecznego.
Jak dbać o zdrowie psychiczne?
Eksperci podkreślają, że dbanie o zdrowie psychiczne wymaga holistycznego podejścia:
- Odpoczynek i sen – regularne nawyki senne
- Aktywność fizyczna – ruch wpływa pozytywnie na nastrój
- Zdrowe relacje – budowanie sieci wsparcia
- Prawidłowe odżywianie – dieta wpływa na funkcjonowanie mózgu
- Zarządzanie stresem – nauka technik radzenia sobie z trudnościami
Przełamywanie barier
Pozytywną zmianą jest stopniowe przełamywanie społecznego tabu wokół chorób psychicznych. Coraz więcej osób mówi otwarcie o swoich problemach, a pozytywne opinie o terapii od bliskich mogą być kluczowym czynnikiem motywującym do szukania pomocy.
Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego przypomina nam, że problemy psychiczne dotyczą każdego z nas – niezależnie od wieku, płci czy statusu społecznego. Kluczowe jest, aby pomoc psychologiczna stała się łatwo dostępna i była traktowana jako podstawowe prawo obywatelskie.
W obliczu przedstawionych statystyk jasne staje się, że inwestycje w system opieki psychiatrycznej i psychologicznej oraz edukacja społeczna to pilne zadania dla całego społeczeństwa.
