Ewelina DąbrowskaMinisterstwo Zdrowia przygotowało przełomowe zmiany w polskim systemie szczepień ochronnych. Opublikowany projekt nowelizacji rozporządzenia wprowadza obowiązkowe szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) dla dzieci w wieku od 9 do 15 lat. Nowe przepisy mają wejść w życie od 1 stycznia 2027 roku.
Kto będzie objęty nowymi regulacjami
Projekt, zamieszczony na stronie Rządowego Centrum Legislacji, przewiduje objęcie obowiązkiem szczepień dzieci urodzone w 2018 roku. Oznacza to, że w momencie wdrożenia przepisów będą to dziewięcioletnie dzieci. Resort zdrowia planuje systematyczne rozszerzanie programu na kolejne roczniki.
Obecnie szczepienia przeciw HPV są dostępne bezpłatnie i dobrowolnie dla dzieci w wieku 9-14 lat. Można je wykonać w przychodniach lekarza rodzinnego oraz - od września ubiegłego roku - także w szkołach.
Dlaczego HPV jest tak niebezpieczny
Wirus brodawczaka ludzkiego stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Według danych ministerstwa:
- 80% aktywnych seksualnie osób było lub będzie zakażonych HPV w ciągu życia
- Rocznie dochodzi do około 300 milionów nowych zakażeń na świecie
- W Polsce ponad 3 tysiące przypadków nowotworów rocznie wiąże się bezpośrednio z infekcją HPV
- Globalnie około 690 tysięcy zachorowań na nowotwory rocznie ma związek z tym wirusem
Zakażenie HPV może prowadzić do rozwoju nowotworów w różnych lokalizacjach:
- Rak szyjki macicy
- Nowotwory pochwy i sromu
- Rak odbytu i prącia
- Nowotwory głowy, szyi i gardła
Optymalna skuteczność szczepienia
Ministerstwo Zdrowia podkreśla kluczowy aspekt skuteczności szczepień przeciw HPV. Najwyższą ochronę zapewniają one przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, gdy organizm nie miał jeszcze kontaktu z wirusem. Dlatego szczepienie skierowane jest do najmłodszych grup wiekowych.
"Szczepienie przeciw HPV jest najbardziej skuteczne przed potencjalnym narażeniem na zakażenie, które następuje głównie drogą kontaktów seksualnych"
Dodatkowe zmiany w kalendarzu szczepień
Projekt nowelizacji wprowadza również inne istotne modyfikacje:
Szczepienia przeciw meningokokom
Do obowiązkowych szczepień zostanie dodana ochrona przed inwazyjnymi zakażeniami Neisseria meningitidis. Obowiązek obejmie:
- Dzieci i młodzież do 19. roku życia z grup ryzyka
- Noworodki urodzone przez matki zakażone wirusem HIV
- Osoby nieszczepionych przeciw typom B i ACWY
Modyfikacje szczepień przeciw krztuścowi
Harmonogram szczepień przypominających przeciw krztuścowi ulegnie następującym zmianom:
- Druga dawka przypominająca - przesunięcie z 14. na 12. rok życia
- Trzecia dawka przypominająca - wprowadzenie od 17. roku życia w miejsce dotychczasowej dawki przeciw tężcowi i błonicy
Harmonogram wdrażania
Nowe przepisy będą wprowadzane etapowo:
| Data wejścia w życie | Zakres zmian |
|---|---|
| 1 stycznia 2026 roku | Większość zmian w rozporządzeniu, w tym modyfikacje szczepień przeciw krztuścowi |
| 1 stycznia 2027 roku | Obowiązkowe szczepienia przeciw HPV i meningokokom |
Cel zdrowia publicznego
Wprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciw HPV ma na celu znaczące zwiększenie odsetka wyszczepienia wśród polskich dzieci. Resort zdrowia liczy na to, że dzięki temu uda się skuteczniej zapobiegać nowotworom związanym z tym wirusem.
Większość zakażeń HPV przebiega bezobjawowo i ulega samoistnemu wyleczeniu. Jednak te, które przechodzą w stan przewlekły, mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, włączając w to różne typy nowotworów.
Wszystkie przypadki raka szyjki macicy poprzedzone są przewlekłą infekcją HPV, co podkreśla znaczenie profilaktyki szczepiennej w walce z tym nowotworem.
Planowane zmiany wpisują się w globalną strategię zdrowia publicznego, mającą na celu eliminację nowotworów związanych z HPV poprzez powszechne szczepienia profilaktyczne.
