Ewelina DąbrowskaWładze Krakowa uruchomiły pilny program darmowych szczepień przeciwko krztuścowi w odpowiedzi na alarmujący wzrost liczby zachorowań w mieście. Dane epidemiologiczne pokazują wzrost o ponad 3800 procent w porównaniu z poprzednim rokiem, co zmusza samorząd do natychmiastowych działań profilaktycznych.
Dramatyczne statystyki zachorowań
Według danych Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, sytuacja epidemiologiczna w Krakowie budzi poważne obawy. W 2023 roku odnotowano zaledwie 32 przypadki krztuśca, podczas gdy do połowy grudnia 2024 roku liczba ta wzrosła do 1237 zachorowań. Dla porównania, w latach wcześniejszych statystyki były znacznie niższe – 15 przypadków w 2021 roku i 18 w 2022 roku.
W całym województwie małopolskim sytuacja wygląda równie niepokojąco. W 2025 roku zarejestrowano już 3281 przypadków choroby, co potwierdza skalę problemu zdrowia publicznego w regionie.
Grupy najbardziej zagrożone
Analiza danych epidemiologicznych wskazuje na dwie główne grupy wiekowe najbardziej dotknięte epidemią:
- Dzieci i młodzież w wieku 10-14 lat – 271 przypadków w 2024 roku
- Dorośli w wieku 40-44 lata – 104 przypadki w 2024 roku
Eksperci tłumaczą, że te grupy populacyjne często nie posiadają aktualnego szczepienia przypominającego, co czyni je szczególnie podatnymi na zakażenie.
Nowy program szczepień ochronnych
Radni Krakowa podczas ostatniego posiedzenia Komisji Zdrowia i Uzdrowiskowej podjęli decyzję o współfinansowaniu kompleksowego programu szczepień na lata 2025-2030. Program opracowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego otrzymał pozytywną opinię Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.
Na realizację programu w 2025 roku przeznaczono ponad 71 tysięcy złotych, z czego 30 tysięcy pochodzi bezpośrednio z budżetu miasta Krakowa. Dzięki tym środkom blisko 400 mieszkańców będzie mogło skorzystać z darmowej ochrony przeciwko krztuścowi.
Kto może skorzystać z darmowych szczepień
Program skierowany jest do następujących grup:
- Osoby dorosłe niezaszczepione przeciwko krztuścowi w ciągu ostatnich 10 lat
- Osoby w 19. roku życia, które nie otrzymały szczepienia przypominającego na błonicę i tężec
- Osoby z nieznaną lub niepełną historią szczepień
Program obejmuje nie tylko podanie szczepionki, ale także kwalifikację lekarską oraz działania edukacyjne mające na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat choroby.
Czym jest krztusiec i dlaczego jest niebezpieczny
Krztusiec, zwany również kokluszem, to wysoce zakaźna choroba bakteryjna wywoływana przez bakterię Bordetella pertussis. Choroba przenosi się drogą kropelkową – wystarczy kaszel lub kichnięcie zakażonej osoby.
Charakterystyczny przebieg choroby obejmuje:
- Początkowe objawy przypominające przeziębienie (katar, kaszel, stan podgorączkowy)
- Napadowy, duszący kaszel pojawiający się po około tygodniu
- Możliwe powikłania w postaci wymiotów, a u niemowląt – bezdechów i sinicy
- Długotrwały proces zdrowienia – pełny powrót do zdrowia może trwać nawet 3 miesiące
Szczególne zagrożenie dla niemowląt
Największe niebezpieczeństwo krztusiec stanowi dla niemowląt poniżej 6. miesiąca życia, które nie zdążyły jeszcze wykształcić pełnej odporności poszczepiennej. Według Światowej Organizacji Zdrowia, w krajach o niskim odsetku szczepień krztusiec pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów wśród najmłodszych dzieci.
U tej grupy wiekowej choroba może powodować bezdechy, niedotlenienie, a w skrajnych przypadkach nawet śmierć, co czyni profilaktykę szczepienną kwestią życia i śmierci.
Znaczenie szczepień przypominających
W Polsce szczepienia przeciwko krztuścowi są obowiązkowe i bezpłatne dla dzieci do 14. roku życia. Niedawno refundacją objęto również kobiety w ciąży oraz osoby powyżej 65. roku życia.
Kluczowe jest jednak zrozumienie, że odporność na krztusiec z czasem słabnie. Dlatego Światowa Organizacja Zdrowia oraz Polskie Towarzystwo Wakcynologii zalecają dorosłym przyjmowanie dawki przypominającej co 10 lat, najlepiej w formie szczepionki skojarzonej przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (dTpa).
Perspektywy i wyzwania
Sytuacja w Krakowie odzwierciedla szerszy problem zdrowia publicznego obserwowany w wielu krajach europejskich. Spadek świadomości społecznej dotyczącej konieczności szczepień przypominających u dorosłych, w połączeniu z naturalnym osłabianiem się odporności, tworzy podatny grunt dla powrotu chorób, które przez lata uważano za opanowane.
Najskuteczniejszą metodą profilaktyki krztuśca pozostają szczepienia. Program uruchomiony w Krakowie to przykład szybkiej i skutecznej reakcji władz lokalnych na zagrożenie epidemiologiczne.
Eksperci podkreślają, że tylko systematyczne działania edukacyjne i łatwy dostęp do szczepień mogą zatrzymać dalszy wzrost zachorowań i chronić najbardziej narażone grupy społeczne, szczególnie niemowlęta i osoby starsze.
Program realizowany w Krakowie może stać się modelem dla innych miast w Polsce, które również borykają się z podobnymi wyzwaniami epidemiologicznymi związanymi z powrotem krztuśca.
