Ewelina DąbrowskaWładze Krakowa uruchomiły specjalny program bezpłatnych szczepień przeciwko krztuścowi w odpowiedzi na dramatyczny wzrost liczby zachorowań na tę groźną chorobę bakteryjną. Dane epidemiologiczne pokazują skalę problemu — w 2024 roku odnotowano ponad 38-krotny wzrost przypadków w porównaniu do roku poprzedniego.
Alarmujące statystyki zachorowań
Według danych Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, sytuacja epidemiologiczna w Krakowie budzi poważny niepokój. W całym 2023 roku zarejestrowano 32 przypadki krztuśca, podczas gdy do połowy grudnia 2024 roku liczba ta wzrosła do 1237 zakażeń — co oznacza wzrost o ponad 3800 procent.
Dla porównania, w poprzednich latach statystyki były znacznie niższe:
- 2021 rok: 15 przypadków
- 2022 rok: 18 przypadków
- 2023 rok: 32 przypadki
- 2024 rok: 1237 przypadków
W 2025 roku sytuacja nie poprawia się — w całej Małopolsce odnotowano już 3281 przypadków choroby.
Najbardziej zagrożone grupy wiekowe
Analiza danych epidemiologicznych wskazuje, że krztusiec najczęściej dotyka dwie konkretne grupy wiekowe:
- Dzieci i młodzież w wieku 10-14 lat — 271 przypadków w 2024 roku
- Dorośli w wieku 40-44 lata — 104 przypadki w 2024 roku
Eksperci tłumaczą, że te grupy populacyjne często nie mają aktualnego szczepienia przypominającego, co zwiększa ich podatność na zakażenie.
Program szczepień ochronnych na lata 2025-2030
W odpowiedzi na kryzys epidemiologiczny, krakowscy radni podczas posiedzenia Komisji Zdrowia i Uzdrowiskowej podjęli decyzję o współfinansowaniu programu szczepień. "Program polityki zdrowotnej szczepień przeciwko krztuścowi w Małopolsce 2025-2030" został opracowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego i otrzymał pozytywną opinię Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.
Finansowanie i zasięg programu
Na realizację programu w 2025 roku przeznaczono łącznie 71 342 złote, z czego 30 tysięcy złotych pochodzi z budżetu miasta Krakowa. Dzięki tym środkom blisko 400 mieszkańców będzie mogło skorzystać z darmowej ochrony.
Kto może skorzystać z bezpłatnych szczepień?
Program adresowany jest do następujących grup:
- Osoby dorosłe niezaszczepione przeciwko krztuścowi w ciągu ostatnich 10 lat
- Osoby w 19. roku życia, które nie otrzymały dawki przypominającej
- Osoby z nieznaną lub niepełną historią szczepień
Program obejmuje kompleksową opiekę: kwalifikację lekarską, podanie szczepionki oraz działania edukacyjne mające na celu zwiększenie świadomości na temat choroby.
Czym jest krztusiec i dlaczego jest groźny?
Krztusiec, zwany również kokluszem, to wysoce zakaźna choroba bakteryjna wywoływana przez Bordetella pertussis. Choroba przenosi się drogą kropelkową — wystarczy kaszel lub kichnięcie zakażonej osoby.
Przebieg choroby
Krztusiec rozwija się w charakterystyczny sposób:
- Początkowe objawy: przypominają zwykłe przeziębienie — katar, kaszel, stan podgorączkowy
- Po około tygodniu: pojawia się napadowy, duszący kaszel
- Dodatkowe objawy: kaszel może kończyć się wymiotami, a u niemowląt bezdechami i sinicą
- Czas trwania: kaszel utrzymuje się kilka tygodni, pełny powrót do zdrowia może trwać nawet 3 miesiące
Szczególne zagrożenie dla najmłodszych
Największe zagrożenie krztusiec stanowi dla niemowląt poniżej 6. miesiąca życia, które nie zdążyły jeszcze wykształcić pełnej odporności poszczepiennej. U tej grupy choroba może powodować bezdechy, niedotlenienie, a w skrajnych przypadkach nawet śmierć.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), w krajach o niskim odsetku szczepień krztusiec nadal pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów wśród najmłodszych dzieci.
Szczepienia jako najskuteczniejsza ochrona
Eksperci jednogłośnie podkreślają, że najskuteczniejszą metodą profilaktyki są szczepienia. W Polsce szczepionka przeciwko krztuścowi jest obowiązkowa i bezpłatna dla dzieci do 14. roku życia.
Aktualne zasady refundacji
Refundacją objęte są obecnie następujące grupy:
- Dzieci do 14. roku życia (szczepienia obowiązkowe)
- Kobiety w ciąży
- Seniorzy powyżej 65. roku życia
Zalecenia dotyczące dawek przypominających
Światowa Organizacja Zdrowia oraz Polskie Towarzystwo Wakcynologii zalecają, by dorośli przyjmowali dawkę przypominającą co 10 lat. Najlepiej w formie szczepionki skojarzonej przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (dTpa).
Eksperci przypominają, że odporność na krztusiec z czasem słabnie, dlatego regularne szczepienia przypominające są kluczowe dla utrzymania ochrony przed chorobą.
Wnioski i perspektywy
Dramatyczny wzrost zachorowań na krztusiec w Krakowie i całej Małopolsce pokazuje, jak ważne jest utrzymanie wysokiego poziomu odporności populacyjnej. Program szczepień uruchomiony przez władze miasta stanowi odpowiedź na pilną potrzebę zdrowotną mieszkańców.
Sytuacja epidemiologiczna wymaga ciągłego monitorowania i działań profilaktycznych, a edukacja społeczna na temat znaczenia szczepień pozostaje kluczowym elementem walki z tą groźną chorobą bakteryjną.
