Renata KaczmarekMinisterstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt rozporządzenia, który wprowadzi rewolucyjne zmiany w wyglądzie legitymacji emeryta-rencisty. Nowy wzór dokumentu obejmie ponad 8 milionów Polaków i wiąże się ze znaczącymi kosztami dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Dlaczego konieczna jest zmiana wzoru legitymacji?
Obecne legitymacje emeryta-rencisty nie spełniają minimalnych standardów zabezpieczeń przed fałszerstwem, określonych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Dokument ten został zaliczony do kategorii dokumentów publicznych trzeciej kategorii, co oznacza szczególne wymagania dotyczące bezpieczeństwa.
Zgodnie z ustawą o dokumentach publicznych, obecny wzór może być wydawany tylko do 12 lipca 2026 roku. Po tej dacie konieczne będzie wprowadzenie nowego dokumentu spełniającego aktualne normy bezpieczeństwa.
Charakterystyka nowej legitymacji
Nowa legitymacja emeryta-rencisty będzie znacząco różnić się od obecnej wersji:
- Plastikowa karta o wymiarach zbliżonych do karty bankowej (85,60 mm x 53,98 mm)
- Wykonana z tworzywa PCV z jednostronną laminacją
- Wyposażona w nowoczesne zabezpieczenia chroniące przed podrabianiem
- Oznaczenie "LER" w alfabecie Braille'a na rewersie dla osób niewidomych
- Zwiększona trwałość i odporność na uszkodzenia
Skala zmian i grupa docelowa
Nowy wzór legitymacji obejmie wszystkich emerytów i rencistów pobierających świadczenia z ZUS. To około 8,1 miliona osób, w tym około 270 tysięcy nowych świadczeniobiorców rocznie.
Dokument nadal będzie potwierdzał status emeryta lub rencisty oraz umożliwiał korzystanie z przysługujących ulg i uprawnień, takich jak:
- Zniżki na przejazdy komunikacją miejską i kolejową
- Zwolnienie z opłat abonamentowych RTV
- Preferencyjne warunki w sanatoriach i uzdrowiskach
- Ulgi w wybranych instytucjach kultury
Koszty wprowadzenia nowego wzoru
Zmiana wzoru legitymacji oznacza znaczący wzrost wydatków po stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Koszt wyrobienia jednej legitymacji wzrośnie z nieco ponad 1 złoty do ponad 2,24 złotego za sztukę - różnica wynosi około 1,2 złotego na każdym dokumencie.
Szczegółowe prognozy kosztów przedstawiają się następująco:
| Rok | Przewidywane koszty |
|---|---|
| Pierwszy rok wdrożenia | Ponad 332 tys. zł |
| Drugi rok | Ponad 450 tys. zł |
| 2030 r. | Ponad 467 tys. zł |
| 2035 r. | Ponad 487 tys. zł |
Według szacunków Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w ciągu 10 lat łączny wzrost kosztów sięgnie niemal 4,6 miliona złotych.
Okres przejściowy i ważność starych dokumentów
Ministerstwo przewidziało rozwiązania mające na celu płynne wprowadzenie zmian:
- Dotychczasowe legitymacje mogą być wydawane do 12 lipca 2026 roku
- Wszystkie legitymacje wydane przed wprowadzeniem nowych przepisów zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane
- Osoby nabywające uprawnienia po zakończeniu okresu przejściowego otrzymają już dokumenty nowej generacji
Uzasadnienie konieczności zmian
Resort podkreśla, że brak wprowadzenia nowych przepisów uniemożliwiłby dalsze wydawanie legitymacji po lipcu 2026 roku. Nowy wzór dokumentu ma na celu dostosowanie do obowiązujących standardów bezpieczeństwa i ograniczenie ryzyka nadużyć.
Koszty wdrożenia obejmą także niezbędne zmiany informatyczne w systemach ZUS, jednak - jak zaznaczono w projekcie - nie wpłyną one na budżet państwa ani samorządów.
Dostępność cyfrowa
Warto przypomnieć, że od początku 2023 roku legitymacja emeryta-rencisty funkcjonuje w dwóch wersjach: jako klasyczna karta plastikowa oraz w wariancie cyfrowym - mLegitymacja dostępna w aplikacji mObywatel. Elektroniczny dokument przyznawany jest z urzędu i stanowi alternatywę dla tradycyjnej wersji papierowej.
Wprowadzenie nowych legitymacji emeryta-rencisty to odpowiedź na rosnące wymagania bezpieczeństwa dokumentów publicznych. Choć wiąże się to ze znaczącymi kosztami dla systemu ubezpieczeń społecznych, ma zapewnić lepszą ochronę przed fałszerstwami i zwiększyć wiarygodność dokumentu w instytucjach finansowych, aptekach czy środkach komunikacji publicznej.
