Krzysztof RutkowskiW Dniu Wszystkich Świętych grób Tomasza Komendy na wrocławskim cmentarzu przyciąga uwagę odwiedzających. Nowy nagrobek mężczyzny, który spędził 18 lat w więzieniu za zbrodnię, której nie popełnił, nosi wymowny napis: "Prawdziwie niezłomny".
Symboliczny pomnik oddaje dramat życia
Grób Tomasza Komendy na Cmentarzu Komunalnym Psie Pole przy ul. Kiełczowskiej we Wrocławiu przeszedł znaczącą metamorfozę. Pierwotna, skromna płyta z metalowym krzyżem została zastąpiona przez artystyczny pomnik w formie jasnej płyty ze stylizowanym pęknięciem.
To symboliczne pęknięcie ma głębokie znaczenie - reprezentuje dramat, który dosłownie rozdarł życie Tomasza Komendy. Na pomniku umieszczono czarną tablicę z podstawowymi danymi: imieniem, nazwiskiem oraz datami urodzin i śmierci. Jednak to właśnie napis "Prawdziwie niezłomny" najlepiej oddaje charakter człowieka, który nigdy się nie poddał.
18 lat za kratami za cudzą zbrodnię
Historia Tomasza Komendy to jeden z najbardziej bulwersujących przypadków błędu wymiaru sprawiedliwości w Polsce. W wieku zaledwie 23 lat został skazany na 25 lat pozbawienia wolności za brutalny gwałt i zabójstwo 15-letniej Małgorzaty K. w sylwestrową noc 1996/1997 w Miłoszycach.
Mimo że posiadał mocne alibi - dwanaście osób potwierdziło, że spędzał sylwestra we Wrocławiu - został uznany za winnego na podstawie dowodów, które później okazały się błędne lub źle zinterpretowane.
Piekło więzienne i walka o prawdę
Lata spędzone za kratami to dla Komendy czas niewyobrażalnych cierpień. Był bity, zastraszany i upokarzany przez innych więźniów. Jak sam przyznawał w wywiadach, przetrwał tylko dzięki niezłomnemu wsparciu rodziny, która nigdy nie zwątpiła w jego niewinność.
Przełom nastąpił dzięki zaangażowaniu policjanta Remigiusza Korejwy oraz dwóch innych funkcjonariuszy, którzy ponownie przeanalizowali akta sprawy. W 2016 roku prokuratura wznowiła śledztwo, które ujawniło brak jakichkolwiek dowodów winy Komendy.
Wolność i tragiczny koniec
15 marca 2018 roku Tomasz Komenda opuścił więzienie warunkowo, a 16 maja tego samego roku Sąd Najwyższy ostatecznie go uniewinnił. Za 18 lat niesłusznie spędzonych za kratami otrzymał łącznie blisko 13 milionów złotych odszkodowania.
Po wyjściu na wolność próbował ułożyć sobie życie. Jego partnerka Anna Walter urodziła syna Filipa. Jednak pieniądze z odszkodowania miały wpłynąć na zmianę jego charakteru - według relacji partnerki, Komenda wyprowadził się od niej i zerwał kontakty z większością rodziny.
Ostatnie miesiące życia spędził u brata Gerarda, walcząc z nowotworem płuc. Tomasz Komenda zmarł 21 lutego 2024 roku w wieku zaledwie 47 lat, zaledwie sześć lat po odzyskaniu wolności.
Pogrzeb i pamięć
26 lutego 2024 roku odbył się pogrzeb o świeckim charakterze, zgodnie z wolą zmarłego. Oprócz najbliższych, Komendę żegnały osoby, które walczyły o jego uniewinnienie. Mistrz ceremonii dziękował wszystkim za walkę w imieniu Tomasza, podkreślając jej bezcenne znaczenie.
Prawdziwi sprawcy zbrodni miłoszyckiej - Ireneusz M. i Norbert B. - zostali później skazani. Jednak dla Tomasza Komendy sprawiedliwość przyszła zbyt późno.
Napis "Prawdziwie niezłomny" na jego grobie to więcej niż epitafium - to świadectwo niezwykłej siły człowieka, który pomimo wszystko nigdy się nie załamał i doczekał chwili, gdy prawda wyszła na jaw.
