Etiopia domaga się dostępu do morza - czy konflikt z Erytreą jest nieunikniony?

Napięcia między Etiopią a Erytreą osiągnęły krytyczny poziom, gdy etiopski premier Abiy Ahmed coraz bardziej stanowczo domaga się dostępu do portów nad Morzem Czerwonym. Eksperci ostrzegają przed możliwością wybuchu kolejnego konfliktu w niestabilnym regionie Rogu Afryki.

Historyczne korzenie konfliktu

Relacje między obydwoma krajami charakteryzują dramatyczne zwroty. Po zakończeniu ery kolonialnej Erytrea została włączona do Cesarstwa Etiopskiego. Wojna o niepodległość zakończyła się w 1993 roku secesją dawnej prowincji. Od tego czasu wybuchły jeszcze dwa konflikty, w których wielka śródlądowa Etiopia i jej mały sąsiad nad Morzem Czerwonym stawali naprzeciw siebie jako przeciwnicy, a później jako sojusznicy.

Obecnie relacje są tak napięte, że mieszkańcy regionu przygranicznego żyją w ciągłym strachu przed kolejną wojną. „Ryzyko konfliktu między obydwoma krajami pozostaje dość wysokie" - ocenia Michael Woldemariam, profesor z Uniwersytetu Maryland.

Ekonomiczne przyczyny napięć

Głównym źródłem obecnych napięć są coraz bardziej vehementne żądania premiera Abiya dotyczące portu morskiego dla Etiopii - najbardziej zaludnionego kraju śródlądowego na świecie z 120 milionami mieszkańców. Etiopia wykorzystuje głównie porty w małym sąsiednim Dżibuti do importu i eksportu, płacąc rocznie według ekspertów między 1,5 a 2 miliardami dolarów.

Abiy argumentuje, że te koszty hamują wzrost gospodarczy. Erytrea obawia się, że Abiy może siłą przejąć port Assab, położony zaledwie 75 kilometrów za granicą.

Militarne przygotowania i obawy

W połowie października wysokiej rangi etiopsey urzędnicy, przedstawiciele wywiadu i wojska odwiedzili przygraniczne miasto Bure, położone przy autostradzie do Assab. Bure było świadkiem zaciętych walk podczas wojny w latach 1998-2000, a spotkanie podsyciło obawy o wznowienie działań wojennych.

"Jestem milion razy pewien, że Etiopia nie pozostanie krajem śródlądowym" - oświadczył Abiy Ahmed przed parlamentem etiopskim pod koniec października.

Ograniczenia militarne Etiopii

Armia etiopska obecnie walczy z powstańcami w kilku częściach kraju. Abdurahman Sayed, brytyjski ekspert ds. Rogu Afryki, wątpi, czy wojsko etiopskie jest obecnie w stanie zdobyć port Assab.

„Obecnie walka w regionie Amhara okazała się bardzo trudnym wyzwaniem dla armii etiopskiej. W takich okolicznościach rozpoczęcie wojny przeciwko Erytrei może nie być mądrym krokiem" - powiedział Sayed.

Perspektywy dyplomatyczne

Mimo wojowniczej retoryki, Abiy Ahmed zapewnił parlamentarzystów, że odnowiony konflikt nie jest jego zamiarem. „Nie mamy zamiaru prowadzić wojny z Erytreą, raczej mocno wierzymy, że kwestię można rozwiązać pokojowo" - powiedział podczas wystąpienia w parlamencie.

Premier dodał, że już omawiał swoje pragnienie etiopskiego portu ze Stanami Zjednoczonymi, Rosją, Chinami, Unią Afrykańską i Unią Europejską.

Reakcja Erytrei

Erytrea zdecydowanie odrzuca etiopskie roszczenia. W oficjalnym komunikacie władze w Asmarze określiły etiopskie działania jako „fałszywą farsę" i oskarżyły rząd Abiya o stosowanie „fałszywych pretekstów do usprawiedliwienia wojny".

Erytrejscy urzędnicy podkreślają, że kwestionowanie legitymności niepodległości Erytrei stanowi „niewybaczalny akt politycznego bluźnierstwa". Kraj ten uzyskał niepodległość po dziesięcioleciach walki, w której zginęło ponad 60 tysięcy bojowników o wolność.

Regionalne implikacje

Eksperci wskazują, że Unia Afrykańska byłaby właściwym miejscem do rozwiązania konfliktu, ale organizacja ta „zawsze miała chroniczny problem z rozwiązywaniem konfliktów w Afryce".

Sytuacja jest dodatkowo skomplikowana przez fakt, że Etiopia wykorzystuje obecnie porty Dżibuti do większości swojego handlu międzynarodowego, co czyni ją uzależnioną od tego małego sąsiada.

Napięcia między Etiopią a Erytreą mogą mieć daleko idące konsekwencje dla stabilności całego regionu Rogu Afryki, który już teraz zmaga się z licznymi konfliktami i kryzysami humanitarnymi.