Krzysztof RutkowskiParlament Europejski przyznał prestiżową Nagrodę im. Sacharowa za Wolność Myśli polskiemu dziennikarzowi i działaczowi Andrzejowi Poczobutowi, który od ponad trzech lat przebywa w białoruskim więzieniu. Wraz z nim wyróżniona została gruzińska dziennikarka Mzia Amaglobeli.
Hołd dla odwagi dziennikarskiej
Przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola podczas ogłaszania wyników podkreśliła znaczenie tego wyróżnienia:
Przyznając tegoroczną Nagrodę im. Sacharowa za Wolność Myśli Andrzejowi Poczobutowi z Białorusi i Mzii Amaglobeli z Gruzji, oddajemy hołd dwóm dziennikarzom, których odwaga jest wzorem dla wszystkich, którzy nie dają się uciszyć. Obaj zapłacili wysoką cenę za mówienie prawdy władzy, stając się symbolami walki o wolność i demokrację.
Dramat białoruskiego opozycjonisty
Andrzej Poczobut to jeden z najważniejszych liderów polskiej mniejszości na Białorusi oraz ceniony dziennikarz i eseista. Od marca 2021 roku przebywa w areszcie, a w lutym 2023 roku został skazany przez białoruski sąd na osiem lat kolonii karnej o zaostrzonym rygorze za rzekome "działanie na szkodę interesów państwa".
W rzeczywistości jego jedyną "winą" było dokumentowanie protestów po sfałszowanych wyborach prezydenckich w 2020 roku oraz krytyka reżimu Aleksandra Łukaszenki. Dziennikarz stał się osobistym więźniem białoruskiego dyktatora, który wykorzystuje go jako element przetargowy w stosunkach z Polską.
Dramatyczne warunki więzienne
Sytuacja Poczobuta w więzieniu budzi poważne obawy. Według najnowszych informacji:
- Przebywa w kolonii karnej w Nowopołocku, jednej z najsurowszych w Białorusi
- Jest pozbawiony korespondencji i widzeń z rodziną
- Nie ma dostępu do opieki prawnej ani medycznej
- Cierpi na nadciśnienie i arytmię serca, ale nie otrzymuje leków
- Wielokrotnie umieszczany jest w izolatce jako dodatkowa kara
Gruzińska współlaureaetka
Mzia Amaglobeli, druga laureatka nagrody, to gruzińska dziennikarka i dyrektorka mediów internetowych Batumelebi i Netgazeti. W styczniu została aresztowana za udział w antyrządowych protestach, a w sierpniu skazana na dwa lata więzienia, stając się pierwszą kobietą-więźniem politycznym w Gruzji od czasu odzyskania niepodległości.
Znaczenie Nagrody Sacharowa
Nagroda im. Sacharowa za Wolność Myśli jest najwyższym wyróżnieniem Unii Europejskiej w dziedzinie praw człowieka. Od 1988 roku przyznawana jest przez Parlament Europejski osobom, grupom lub organizacjom działającym na rzecz:
- Obrony praw człowieka
- Wolności słowa i myśli
- Wartości demokratycznych
- Walki z dyktaturą i uciskiem
Nagroda została nazwana na cześć Andrieja Sacharowa - radzieckiego fizyka i opozycjonisty, laureata Pokojowej Nagrody Nobla.
Skala represji na Białorusi
Wyróżnienie Poczobuta przypomina o dramatycznej sytuacji na Białorusi. Według organizacji Viasna zajmującej się prawami człowieka, na dzień 21 października 2025 roku reżim Łukaszenki przetrzymuje 1247 więźniów politycznych.
Autorzy rezolucji Parlamentu Europejskiego stwierdzili, że represje stosowane przez białoruskie władze "osiągnęły poziom porównywalny z okresem stalinizmu". Od wyborów w 2020 roku:
- Aresztowano co najmniej 13,5 tys. osób w ciągu pierwszych sześciu dni
- Wszczęto postępowania karne wobec 8,5 tys. osób z powodów politycznych
- Ponad 100 tys. osób doświadczyło innych form represji
Nadzieja na uwolnienie
Mimo że w ostatnich miesiącach udało się uwolnić blisko 100 więźniów politycznych dzięki współpracy dyplomacji USA i Polski, Andrzej Poczobut nadal pozostaje za kratami. Nagroda Sacharowa może jednak zwrócić większą uwagę międzynarodowej społeczności na jego sprawę.
Wyróżnienie to ma ogromne znaczenie symboliczne - pokazuje, że Europa nie zapomina o białoruskich więźniach sumienia i będzie nadal wywierać presję na reżim Łukaszenki w sprawie ich uwolnienia.
