Renata KaczmarekWaloryzacja emerytur i rent w 2026 roku przyniesie podwyżki dla milionów polskich seniorów, jednak nie wszyscy odczują te zmiany w równym stopniu. Według najnowszych prognoz, wskaźnik waloryzacji wyniesie 104,7 procent, co oznacza średni wzrost świadczeń o 4,7 procent.
Mechanizm waloryzacji - ochrona przed inflacją
Coroczna waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych ma na celu zachowanie realnej wartości pieniądza wypłacanego seniorom. System bazuje na dwóch kluczowych wskaźnikach:
- Inflacji emeryczkiej - uwzględniającej wzrost kosztów życia typowych dla seniorów, takich jak żywność, leki czy usługi medyczne
- Co najmniej 20 procent wskaźnika realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego roku
Konstytucja zobowiązuje rząd do corocznego podnoszenia świadczeń, a Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że waloryzacja jest niezbędna dla zachowania realnej wartości emerytur i rent.
Konkretne kwoty podwyżek - przykłady
Procentowy charakter waloryzacji oznacza, że wyższe świadczenia rosną bardziej w ujęciu kwotowym. Oto przewidywane zmiany przy wskaźniku 4,7 procent:
| Emerytura przed waloryzacją | Emerytura po waloryzacji | Podwyżka |
|---|---|---|
| 1 888 zł (minimalna) | 1 976,82 zł | 88,82 zł |
| 2 000 zł | 2 094 zł | 94 zł |
| 3 000 zł | 3 141 zł | 141 zł |
| 5 000 zł | 5 235 zł | 235 zł |
Kto może stracić na podwyżkach
Paradoksalnie, część emerytów może odczuć negatywne skutki waloryzacji. Wyższe świadczenia mogą bowiem oznaczać:
- Wyższy podatek dochodowy - emerytury do 2500 zł są wolne od podatku, ale po waloryzacji część świadczeń może przekroczyć ten próg
- Utratę dodatków socjalnych - na przykład prawa do bezpłatnych leków w programie "Leki 75+"
- Zmiany w ulgach lokalnych - dotyczących opłat za śmieci czy transport publiczny
- Większą składkę zdrowotną - naliczaną od wyższego świadczenia
Trzynasta i czternasta emerytura również wzrosną
Waloryzacja obejmie też dodatkowe świadczenia wypłacane seniorom. "Trzynastka" zawsze równa się minimalnej emeryturze, więc w 2026 roku wyniesie około 1971 zł brutto.
"Czternastka" ma próg dochodowy 2900 zł brutto - seniorzy z niższymi świadczeniami otrzymają pełną kwotę, podczas gdy osoby powyżej tego limitu tracą ją złotówka za złotówkę. Świadczenie nie przysługuje emerytom z dochodem powyżej 4729 zł brutto.
Emerytura honorowa - niespodziewane podwyżki dla stulatków
Szczególną grupą są stuletni seniorzy otrzymujący emeryturę honorową. Od marca 2025 roku świadczenie to wynosi 6590 zł i podlega corocznej waloryzacji.
Zmiany wprowadzone pod koniec 2024 roku zniosły zasadę zamrażania kwoty raz przyznanego świadczenia. Dzięki temu:
- Seniorzy, którzy otrzymali emeryturę honorową w 2024 roku, dostali podwyżkę 343,5 zł
- Ci, którzy otrzymali ją w 2023 roku, zyskali aż 1050 zł
Kiedy seniorzy otrzymają podwyżki
Waloryzacja emerytur i rent odbywa się 1 marca każdego roku. ZUS automatycznie przeliczy kwoty dla osób posiadających prawo do świadczenia na dzień 29 lutego 2026 roku. Pierwsze podwyższone świadczenia trafią na konta w marcu 2026 roku.
Seniorzy otrzymają pisemne powiadomienie o nowych kwotach - pocztą lub przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS. Osoby przechodzące na emeryturę w marcu 2026 roku będą musiały czekać na pierwszą waloryzację do marca 2027 roku.
Koszt dla budżetu państwa
Waloryzacja świadczeń to znaczące obciążenie dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W 2025 roku sama podwyżka kosztowała około 23 miliardów złotych, a po doliczeniu trzynastych i czternastych emerytur całkowity koszt przekroczył 50 miliardów złotych.
System emerytalny wymaga stałego wsparcia z budżetu państwa, a rosnące koszty waloryzacji stanowią wyzwanie dla długoterminowej stabilności finansów publicznych.
Waloryzacja emerytur i rent w 2026 roku obejmie wszystkie świadczenia wypłacane przez ZUS i KRUS, zapewniając seniorom ochronę przed inflacją, choć nie bez pewnych komplikacji dla części świadczeniobiorców.
