Jakub MalinowskiWigilia Bożego Narodzenia po raz pierwszy w historii staje się oficjalnym dniem ustawowo wolnym od pracy w Polsce. Zmiana obowiązuje od 2025 roku i oznacza, że 24 grudnia pracownicy nie będą musieli wykorzystywać urlopu, aby spędzić ten wyjątkowy dzień w gronie najbliższych.
Nowe przepisy i ich znaczenie
Ustawa z 6 grudnia 2024 roku o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oficjalnie włączyła Wigilię do katalogu świąt państwowych. Obecnie w Polsce obowiązuje już 14 dni ustawowo wolnych od pracy, a Wigilia dołączyła do tej listy jako najnowsze święto.
Państwowa Inspekcja Pracy podkreśla wagę nowych regulacji, wskazując, że za nielegalne zobowiązanie pracowników do pracy w Wigilię grożą surowe kary finansowe - od 1000 do 30 000 złotych. W przypadku naruszenia przepisów dotyczących handlu, grzywna może wzrosnąć nawet do 100 000 złotych.
Zakaz handlu w Wigilię
Wigilia będzie również dniem wolnym od handlu, podobnie jak niedziele i inne święta państwowe. Oznacza to, że większość sklepów, galerii handlowych i supermarketów pozostanie zamknięta 24 grudnia.
Zakaz pracy dotyczy nie tylko pracowników zatrudnionych na umowie o pracę, ale również osób pracujących na podstawie umów cywilnoprawnych. Przedsiębiorca może jednak sam obsługiwać swój sklep, a także korzystać z nieodpłatnej pomocy najbliższej rodziny, pod warunkiem że osoby te nie są na co dzień zatrudnione w jego firmie.
Wyjątki od zakazu handlu
Pomimo ogólnego zakazu, niektóre placówki handlowe będą mogły działać w Wigilię:
- Stacje paliw płynnych
- Apteki i punkty apteczne
- Sklepy z kwiatami, pamiątkami i dewocjonaliami
- Punkty sprzedaży prasy i wyrobów tytoniowych
- Placówki pocztowe
- Piekarnie, cukiernie i lodziarnie
- Sklepy na dworcach, lotniskach i w portach
- Sklepy internetowe i platformy e-commerce
- Automatyczne punkty sprzedaży
Kiedy praca w Wigilię jest dozwolona?
Zgodnie z art. 151¹⁰ Kodeksu pracy, praca w Wigilię będzie dozwolona w ściśle określonych sytuacjach:
- Akcje ratownicze - w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska
- Ruch ciągły - w zakładach działających bez przerwy
- Praca zmianowa - zgodnie z ustalonym harmonogramem
- Transport i komunikacja - zapewnienie ciągłości połączeń
- Służby ratownicze - straże pożarne i służby ochrony
- Ochrona zdrowia - szpitale i placówki całodobowe
- Usługi społeczne - gastronomia, hotele, instytucje kultury
Pracownicy, którzy będą musieli pracować w Wigilię z powodu powyższych wyjątków, otrzymają dzień wolny w zamian do końca okresu rozliczeniowego, najczęściej do 31 grudnia.
Wpływ na handel przedświąteczny
W związku z wprowadzeniem wolnej Wigilii, w grudniu 2025 roku będą obowiązywać trzy niedziele handlowe poprzedzające święta:
- 7 grudnia 2025
- 14 grudnia 2025
- 21 grudnia 2025
Istotne jest jednak ograniczenie, że pracownik handlu nie będzie mógł pracować więcej niż w dwóch niedzielach w grudniu, co ma na celu ochronę przed nadmiernym obciążeniem w okresie przedświątecznym.
Znaczenie zmiany dla milionów Polaków
Wprowadzenie wolnej Wigilii to historyczna zmiana w polskim kalendarzu świąt, która wpłynie na życie milionów pracowników. Po raz pierwszy Polacy będą mogli w pełni poświęcić się przygotowaniom do najważniejszego wieczoru w roku, bez konieczności łączenia obowiązków zawodowych z tradycjami rodzinnymi.
Eksperci zwracają uwagę, że zmiana może wpłynąć również na organizację pracy w dniach poprzedzających Wigilię. Wiele firm prawdopodobnie skróci czas pracy 23 grudnia, choć nie wynika to bezpośrednio z przepisów, lecz z praktycznych potrzeb organizacyjnych.
Większość z nas będzie mogła po raz pierwszy poświęcić cały 24 grudnia na przygotowanie i spędzenie tego szczególnego czasu, nie myśląc o pracy - podkreśla Państwowa Inspekcja Pracy.
Nowe przepisy weszły w życie 1 lutego 2025 roku, a ich przestrzeganie będzie ściśle kontrolowane przez odpowiednie służby. Dla większości Polaków oznacza to realną poprawę jakości życia i możliwość pełnego uczestnictwa w tradycjach wigilijnych.
