Andrzej PawlakPaństwa członkowskie Unii Europejskiej podjęły w piątek ostateczną decyzję o zawarciu umowy handlowej z blokiem Mercosur, obejmującym Argentynę, Brazylię, Paragwaj i Urugwaj. Decyzja została przyjęta podczas głosowania ambasadorów krajów UE w Brukseli, mimo zdecydowanego sprzeciwu pięciu państw członkowskich.
Podział w Unii Europejskiej
Przeciwko porozumieniu zagłosowały Polska, Francja, Irlandia, Węgry i Austria, podczas gdy Belgia wstrzymała się od głosu. Jednak opozycja ta okazała się niewystarczająca - do zablokowania umowy potrzebna była mniejszość co najmniej czterech państw reprezentujących 35 procent ludności UE.
Procedura pisemna, uruchomiona w celu formalnego potwierdzenia wyników głosowania przez stolice, zakończyła się o godzinie 17. Pozytywny wynik oznacza, że przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen otrzymała zielone światło na podróż do Paragwaju w celu oficjalnego podpisania umowy 12 stycznia.
Ćwierć wieku negocjacji dobiega końca
Umowa z krajami Mercosuru była negocjowana przez 25 lat i stanowi jedno z największych porozumień handlowych w historii. Komisja Europejska argumentuje, że otworzy ona nowy rynek dla europejskich produktów z wielu branż, szczególnie motoryzacyjnej.
Według unijnych źródeł, porozumienie ma przynieść korzyści obu stronom poprzez:
- Zniesienie barier celnych na kluczowe produkty
- Otwarcie rynków usług
- Ułatwienie inwestycji transgranicznych
- Harmonizację standardów technicznych
Protesty rolników w całej Europie
W czwartek i piątek w krajach UE, w tym w Polsce, odbyły się masowe protesty rolników przeciwko umowie. Przeciwnicy porozumienia podnoszą kilka kluczowych argumentów:
"Produkty rolno-spożywcze z państw Mercosur będą nieuczciwą konkurencją dla unijnej produkcji, ponieważ nie podlegają takim samym restrykcyjnym normom sanitarnym"
Krytycy zwracają również uwagę na fakt, że w rolnictwie argentyńskim, brazylijskim, paragwajskim i urugwajskim stosuje się nawozy sztuczne zabronione w UE. Rolnicy obawiają się zalania europejskiego rynku tanimi produktami, które nie spełniają unijnych standardów jakości i bezpieczeństwa.
Wzmocnione mechanizmy ochronne
Wychodząc naprzeciw obawom sceptycznych krajów, Komisja Europejska wprowadziła wzmocnione klauzule bezpieczeństwa. Najważniejsze zmiany obejmują:
| Parametr | Poprzednie ustalenia | Nowe regulacje |
|---|---|---|
| Próg spadku cen | 8% | 5% |
| Inicjowanie procedury | Grupa krajów | Jeden kraj |
| Produkty chronione | Ograniczona lista | Wołowina, drób, nabiał |
Rzecznik Komisji Europejskiej Olof Gill podkreślił w Brukseli:
"Interesy rolnictwa UE są na pierwszym planie w każdych negocjacjach handlowych, które prowadzimy. Udało nam się uzyskać nadwyżkę w handlu rolnym w wysokości 60 miliardów euro rocznie"
Pakiet wsparcia dla europejskich rolników
Komisja Europejska zapowiedziała również kompleksowy pakiet wsparcia dla unijnych rolników:
- Szybszy dostęp do kwoty 45 miliardów euro w następnej perspektywie budżetowej od 2028 roku
- Przeznaczenie 10 procent wszystkich środków krajowych i regionalnych na inwestycje na obszarach wiejskich
- Tymczasowe zawieszenie ceł na niektóre nawozy w celu obniżenia ich cen
Reakcje polityczne
Decyzja wywołała mieszane reakcje w europejskich stolicach. Podczas gdy kraje popierające umowę podkreślają jej potencjał gospodarczy, przeciwnicy ostrzegają przed negatywnym wpływem na europejskie rolnictwo.
Polski rząd konsekwentnie sprzeciwiał się porozumieniu, argumentując konieczność ochrony krajowych producentów rolnych przed nieuczciwą konkurencją. Podobne stanowisko zajęły Francja i Austria, gdzie lobby rolnicze ma szczególnie silną pozycję.
Perspektywy i wyzwania
Podpisanie umowy w Paragwaju będzie oznaczać początek nowego etapu w relacjach handlowych między Europą a Ameryką Południową. Eksperci przewidują, że pełne wdrożenie postanowień umowy może potrwać kilka lat ze względu na konieczność ratyfikacji przez parlamenty narodowe.
Umowa z Mercosurem stanowi również test dla przyszłości europejskiej polityki handlowej w kontekście rosnących napięć geopolitycznych i wyzwań związanych z konkurencją globalną.
Ostateczna ocena skutków tego historycznego porozumienia będzie możliwa dopiero po jego wejściu w życie i praktycznym funkcjonowaniu przez pierwsze lata.
