Rosyjskie prowokacje nad Bałtykiem wywołują debatę o zestrzeliwaniu naruszających samolotów

Ostatnie incydenty z rosyjskimi samolotami nad krajami NATO wywołały gorącą debatę o konieczności zdecydowanej reakcji na prowokacje Kremla. Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski podczas nadzwyczajnego posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ ostrzegł Rosję przed konsekwencjami dalszych naruszeń przestrzeni powietrznej Sojuszu.

Ostrzeżenie Sikorskiego na forum ONZ

Podczas wystąpienia w Radzie Bezpieczeństwa ONZ szef polskiej dyplomacji skierował bezpośredni apel do przedstawiciela Rosji. "Mam jedną prośbę do rosyjskiego rządu: jeśli kolejna rakieta czy samolot wejdą w naszą przestrzeń powietrzną bez zezwolenia i zostaną zestrzelone, a wrak spadnie na terytorium NATO, to proszę, nie przychodźcie do nas, żeby się skarżyć. Zostaliście ostrzeżeni" - powiedział Sikorski.

Minister przypomniał o niedawnych incydentach, w tym naruszeniu estońskiej przestrzeni powietrznej oraz naruszeń strefy bezpieczeństwa nad polską platformą wiertniczą w polskiej strefie ekonomicznej na Morzu Bałtyckim. Sikorski zadeklarował solidarność z krajami będącymi ofiarami rosyjskiej wojny hybrydowej.

Seria prowokacji nad Bałtykiem

W ostatnich dniach doszło do kilku niepokojących incydentów z udziałem rosyjskich sił powietrznych:

• Trzy rosyjskie myśliwce naruszyły estońską przestrzeń powietrzną, przebywając nad krajem przez 12 minut
• Rosyjskie samoloty wykonały niski przelot nad polską platformą Petrobaltic na Morzu Bałtyckim
• Naruszono strefę bezpieczeństwa platformy znajdującej się 70 km na północ od Jastarni

Eksperci podzieleni w sprawie reakcji

Generał Jarosław Kraszewski, były szef Departamentu Zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnymi w BBN, uważa, że "na chwilę obecną nie ma co strzelać, bo to będzie eskalowanie już i tak napiętej sytuacji między Rosją a NATO". Jego zdaniem Rosja prowokuje celowo, aby uzyskać informacje o uzbrojeniu NATO i sprawdzić reakcje Sojuszu.

Z kolei ministra obrony Litwy Dovile Šakaliene zasugerowała zestrzeliwanie rosyjskich samolotów naruszających granice NATO, powołując się na precedens turecki z 2015 roku. Jej apel poparł prezydent Czech Petr Pavel.

Trudności w podejmowaniu wspólnych decyzji

Analityk Dawid Kamizela zwraca uwagę na złożoność podejmowania takich decyzji w ramach NATO:

"Zdecydowanie łatwiej byłoby to przeprowadzić w momencie, w którym taki kraj nie byłby w Sojuszu. Bo byłaby to suwerenna decyzja. Natomiast w ramach NATO uruchomiłoby to konsultacje i potencjalnie wsparcie innych krajów."

Stanowisko polskich władz

Szef BBN Sławomir Cenckiewicz stwierdził w Radiu Zet, że "w przypadkach realnego zagrożenia należy takie samoloty zestrzelić". Premier Donald Tusk zapewnił z kolei, że Polska będzie podejmować decyzje o zestrzeliwaniu obiektów latających "bezdyskusyjnie", gdy naruszą polskie terytorium.

Nadzwyczajne posiedzenie Rady Bezpieczeństwa ONZ zostało zwołane na wniosek Estonii przez Koreę Południową. W spotkaniu wzięli udział szefowie dyplomacji Polski, Estonii, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Ukrainy, a także wysoka przedstawicielka UE ds. zagranicznych Kaja Kallas.

Cele rosyjskich prowokacji

Według ekspertów rosyjskie naruszenia przestrzeni powietrznej NATO mają kilka celów:

1. Zbieranie informacji wywiadowczych o uzbrojeniu i reakcjach krajów NATO
2. Testowanie gotowości sojuszników do reagowania na prowokacje
3. Odwracanie uwagi od innych planowanych działań wojskowych
4. Poszukiwanie słabych punktów w systemie obrony powietrznej NATO

Generał Kraszewski ostrzega, że jeśli NATO nie będzie reagować natychmiast na takie prowokacje, "rajdy będą powtarzały się coraz częściej" i mogą stać się pożywką dla rosyjskiej propagandy.

Sytuacja nad Bałtykiem pozostaje napięta, a kraje NATO stoją przed dylematem, jak skutecznie odpowiedzieć na rosyjskie prowokacje bez eskalacji konfliktu. Precedens turecki z 2015 roku pokazuje, że zdecydowana reakcja może być skuteczna - po zestrzeleniu rosyjskiego Su-24 Moskwa przestała naruszać turecką przestrzeń powietrzną.