Andrzej PawlakZnowelizowana ustawa o obronności kraju wprowadza istotne zmiany dotyczące mobilizacji obywateli polskich. W przypadku konfliktu zbrojnego polska armia będzie mogła wezwać każdego dorosłego Polaka, niezależnie od miejsca zamieszkania i czasu przebywania za granicą.
Zmiany w przepisach mobilizacyjnych
Dotychczasowe regulacje nie precyzowały jednoznacznie kwestii mobilizacji Polaków mieszkających za granicą. Poprzednia wersja ustawy o obronie ojczyzny stanowiła jedynie, że do zasadniczej służby wojskowej nie powołuje się obywateli polskich, którzy:
- Stale zamieszkują za granicą przez okres co najmniej 2 lat
- Nie posiadają miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące na terytorium Polski
Przepisy te nie odnosiły się jednak bezpośrednio do mobilizacji wojennej. Sytuacja zmieniła się w styczniu 2025 roku, gdy rząd wprowadził nowelizację ustawy, zaostrzając przepisy w obliczu rosnących napięć geopolitycznych.
Kto podlega mobilizacji
Nowe regulacje nie pozostawiają wątpliwości co do zakresu mobilizacji. Powołanie może otrzymać każdy polski obywatel w wieku od 18 do 60 lat, bez względu na kraj zamieszkania i rezydencję podatkową.
Wyjątki od obowiązku mobilizacyjnego
Ustawa przewiduje jednak określone kategorie osób zwolnionych z obowiązku stawienia się na wezwanie mobilizacyjne:
- Osoby, których stan zdrowia nie pozwala na służbę wojskową
- Kobiety w ciąży
- Osoby opiekujące się dziećmi
- Osoby, których kwalifikacje lub zajmowane stanowiska są niezbędne dla zapewnienia obrony i bezpieczeństwa państwa
- Obywatele posiadający drugie obywatelstwo
Procedura mobilizacji
Zgodnie z ustawą o obronie ojczyzny, w pierwszej kolejności do służby wojskowej trafią żołnierze rezerwy posiadający przydziały mobilizacyjne. Osoby te otrzymują specjalne karty mobilizacyjne oznaczone kolorami:
| Kolor paska | Czas stawienia się | Kategoria |
|---|---|---|
| Czerwony | 6 godzin | Najwyższy priorytet |
| Zielony | Do 24 godzin | Wysoki priorytet |
| Niebieski | Według potrzeb | Standardowy |
Konsekwencje prawne
Za niestawienie się na wezwanie mobilizacyjne grożą surowe kary. Osoby posiadające karty z czerwonym i zielonym paskiem mogą otrzymać karę pozbawienia wolności:
- Nie krócej niż 3 lata - za niezgłoszenie się w określonym terminie i miejscu
- Nie krócej niż 5 lat - za trwałe uchylanie się od służby
Kontekst geopolityczny
Zaostrzenie przepisów mobilizacyjnych jest bezpośrednią odpowiedzią na rosnące zagrożenie ze strony Rosji i ogólne pogorszenie sytuacji bezpieczeństwa w regionie. Zmiany mają na celu zapewnienie maksymalnej gotowości obronnej kraju w sytuacji potencjalnego konfliktu zbrojnego.
Widmo konfliktu z Rosją sprawiło, że rząd w styczniu 2025 roku znowelizował i zaostrzył przepisy, które teraz nie pozostawiają złudzeń co do obowiązków obywateli polskich - niezależnie od miejsca zamieszkania.
Nowe regulacje wywołują różnorodne reakcje wśród Polonii. Część obywateli wyraża zrozumienie dla konieczności wzmocnienia obronności kraju, podczas gdy inni kwestionują zasadność powołania osób, które od lat nie mieszkają w Polsce i nie są związane z polskim systemem społeczno-ekonomicznym.
Ustawa o obronności kraju w obecnym kształcie ma zapewnić państwu polskiemu dostęp do wszystkich dostępnych zasobów ludzkich w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa narodowego, niezależnie od tego, gdzie aktualnie przebywają polscy obywatele.
