Andrzej PawlakWenezuelska aktywistka demokratyczna María Corina Machado została uhonorowana Pokojową Nagrodą Nobla 2025, ogłosił w piątek norweski komitet noblowski. Decyzja ta wyróżnia jej niezłomną walkę o prawa demokratyczne w kraju znajdującym się pod autorytarnym rządem prezydenta Nicolása Maduro.
Uzasadnienie nagrody
Norweski Komitet Noblowski podkreślił, że Machado otrzymała to wyróżnienie za "niestrudzony wysiłek w promowaniu praw demokratycznych dla narodu wenezuelskiego oraz walkę o sprawiedliwe i pokojowe przejście od dyktatury do demokracji". Komitet nazwał ją "jednym z najwyjątkowszych przykładów odwagi cywilnej w Ameryce Łacińskiej w ostatnich czasach".
Przewodniczący komitetu Jørgen Watne Frydnes wyjaśnił, że Machado spełnia wszystkie kryteria ustanowione przez Alfreda Nobla. Zjednoczyła opozycję w kraju i wykazała się niezłomnym wsparciem dla pokojowego przejścia do demokracji.
Życie w ukryciu
Machado przebywa w ukryciu od sierpnia 2024 roku, po tym jak zniknęła z życia publicznego w następstwie wyborów z lipca tego samego roku. Swoją sytuację opisała w liście opublikowanym w Wall Street Journal pod tytułem "Mogę udowodnić, że Maduro został zmiażdżony".
"Piszę to z ukrycia, obawiając się o swoje życie, wolność i o los moich rodaków przed dyktaturą kierowaną przez Nicolása Maduro"
W liście twierdzi, że posiada dowody na to, iż Maduro nie wygrał wyborów. Opisuje także kroki podjęte przez rząd, takie jak zakaz kandydowania oraz dyskwalifikację jej zastępcy.
Figura jednocząca opozycję
Machado stała się postacią jednoczącą wenezuelską opozycję, zdolną przyciągnąć tysiące ludzi na ulice i do lokali wyborczych. Podczas wyborów prezydenckich w 2024 roku, z których została wykluczona, poparła kandydata Edmundo Gonzáleza.
Wszystkie sondaże wskazywały na zwycięstwo jej ruchu, jednak Maduro został ogłoszony zwycięzcą na trzecią kadencję, pomimo licznych nieprawidłowości udokumentowanych przez obserwatorów wyborczych.
Międzynarodowe reakcje
Administracja amerykańska pod przewodnictwem Donalda Trumpa podwoiła nagrodę za informacje prowadzące do aresztowania Maduro, która obecnie wynosi 50 milionów dolarów. Trump oskarża wenezuelskiego przywódcę o bycie "jednym z największych handlarzy narkotyków na świecie".
Wyniki wyborów zostały szeroko odrzucone przez społeczność międzynarodową jako nierzetelne i nieuczciwe.
Wyzwania bezpieczeństwa
Komitet noblowski przyznał, że bezpieczeństwo Machado stanowi poważne wyzwanie. Przewodniczący Frydnes wyjaśnił, że to dyskusja, którą prowadzą każdego roku, "szczególnie gdy osoba otrzymująca nagrodę ukrywa się z powodu poważnych zagrożeń dla życia".
Nie jest pewne, czy Machado będzie mogła osobiście odebrać nagrodę w Oslo w grudniu ze względu na poważną sytuację bezpieczeństwa.
Kontekst globalny
Komitet podkreślił, że "demokracja jest warunkiem wstępnym trwałego pokoju, jednak żyjemy w świecie, w którym demokracja się cofa". Wskazano, że coraz więcej reżimów autorytarnych kwestionuje normy demokratyczne i sięga po przemoc.
Pokojowa Nagroda Nobla, przyznawana od 1901 roku, nosi imię szwedzkiego wynalazcy Alfreda Nobla. Wśród poprzednich laureatów znaleźli się między innymi Martin Luther King Jr., Barack Obama oraz organizacja japońskich ocalałych z bombardowań atomowych Nihon Hidankyo w 2024 roku.
