Andrzej PawlakMinisterstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłosiło plany całkowitej likwidacji abonamentu radiowo-telewizyjnego. Ministra Marta Cienkowska podczas prezentacji projektu nowelizacji ustawy medialnej określiła obecny system finansowania mediów publicznych jako przestarzały i nieskuteczny.
Nowy model finansowania mediów publicznych
W miejsce comiesięcznych opłat abonamentowych rząd proponuje bezpośrednie wsparcie z budżetu państwa. Kwota 2,5 miliarda złotych rocznie ma zapewnić stabilne finansowanie Telewizji Polskiej, Polskiego Radia oraz regionalnych spółek medialnych. Środki te będą waloryzowane o inflację.
Wiceminister kultury Maciej Wróbel wyjaśnił, że ostateczna kwota została ustalona po gruntownym audycie mediów publicznych:
Pierwotne założenie nowelizacji ustawy medialnej zakładało 0,09 procent PKB, co dawałoby około 3,8 miliarda złotych. Zejście do poziomu 2,5 miliarda złotych nastąpiło po zapoznaniu się z rzeczywistymi potrzebami mediów publicznych.
Historia abonamentu RTV w Polsce
System opłat abonamentowych ma w Polsce niemal stuletnie tradycje. Wprowadzony w latach 20. XX wieku wraz z powstaniem Polskiego Radia, początkowo był regulowany przez Ustawę o Poczcie i Telegrafie z 1933 roku.
W okresie międzywojennym właściciele radioodbiorników musieli uzyskać specjalną "kartę rejestracyjną". Miesięczna opłata wynosiła wówczas 3 złote, choć przewidziano ulgi dla posiadaczy mniej wydajnych odbiorników oraz mieszkańców wsi.
Zwolnienia z opłat przysługiwały między innymi:
- inwalidom wojennym
- osobom niewidomym
- naukowcom zajmującym się radiotechniką
Po II wojnie światowej opłaty przywrócono, a w 1957 roku rozszerzono je na telewizję. System przetrwał transformację ustrojową 1989 roku, a wysokość opłat zaczęła regulować Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.
Obecne stawki i zwolnienia
Aktualne stawki abonamentu wynoszą:
| Rodzaj odbiornika | Opłata miesięczna |
|---|---|
| Radioodbiornik | 8,70 zł |
| Telewizor lub zestaw radio + TV | 27,30 zł |
Od 2026 roku planowano podwyżkę do 9,50 zł za radio i 30,50 zł za telewizor. Osoby opłacające z góry za cały rok otrzymują 10-procentową zniżkę.
Ze zwolnienia z opłat korzystają obecnie:
- osoby powyżej 75. roku życia
- osoby po 60. roku życia z emeryturą nieprzekraczającą 50% średniego wynagrodzenia
- osoby zaliczane do I grupy inwalidzkiej
- bezrobotni
- weterani będący inwalidami wojennymi lub wojskowymi
Polityczne obietnice i kontrowersje
Abonament RTV od lat budził kontrowersje polityczne. W 2008 roku premier Donald Tusk określił go jako "archaiczny sposób finansowania mediów publicznych" i "haracz ściągany z ludzi". Likwidację opłat obiecywali w swoich kampaniach wyborczych również Szymon Hołownia i Rafał Trzaskowski.
Platforma Obywatelska w 2021 roku rozpoczęła zbieranie podpisów pod projektem obywatelskim dotyczącym zniesienia abonamentu.
Harmonogram zmian
Ministra Cienkowska zapowiedziała, że nowe przepisy mają wejść w życie do końca obecnej kadencji parlamentu. Oznacza to, że na likwidację abonamentu Polacy będą musieli poczekać jeszcze około dwóch lat.
Kontrole przeprowadzane przez Pocztę Polską w celu weryfikacji rejestracji odbiorników będą kontynuowane do momentu wejścia w życie nowych przepisów. Za brak rejestracji nadal grożą kary finansowe.
Czy zapowiedź ministerstwa oznacza definitywny koniec niemal stuletniej historii abonamentu RTV? Wszystko wskazuje na to, że Polska dołączy do krajów europejskich, które zrezygnowały z tego modelu finansowania mediów publicznych na rzecz bezpośredniego wsparcia budżetowego.
