Andrzej PawlakPrezydent Turcji Recep Tayyip Erdogan w wywiadzie dla amerykańskiej telewizji Fox News przedstawił swoją wizję odpowiedzi NATO na rosyjskie prowokacje. Turecki przywódca zaproponował zastosowanie przez Sojusz Północnoatlantycki tak zwanego "tureckiego modelu" w relacjach z Moskwą.
Propozycja dla NATO wobec rosyjskich naruszeń
Zapytany o właściwą reakcję NATO na wtargnięcia rosyjskich dronów i samolotów wojskowych w przestrzeń powietrzną Polski, Estonii oraz innych krajów sojuszniczych, Erdogan odpowiedział jednoznacznie:
Myślę, że NATO powinno zastosować model, który wykorzystujemy zarówno z Rosją, jak i z Ukrainą. Wypracowaliśmy model pokojowy i myślę, że to by się im przydało.
Turecki model polega na utrzymaniu równowagi dyplomatycznej - z jednej strony Ankara prowadzi dialog z Kremlem, z drugiej jednak wspiera Ukrainę, dostarczając jej armii między innymi drony Bayraktar. Turcja wielokrotnie oferowała się również jako gospodarz rozmów pokojowych między prezydentami Putinem i Zełenskim.
Pesymistyczna ocena perspektyw pokojowych
Erdogan nie wyraził optymizmu co do szybkiego zakończenia konfliktu na Ukrainie. Turecki przywódca zwrócił uwagę na kilka kluczowych czynników:
- Rosyjskie straty osobowe znacząco wzrastają
- Ukraina nie może konkurować z Rosją pod względem gospodarczym
- Europejskie wsparcie dla Ukrainy może nie być długotrwałe
- Niepewność co do kontynuacji amerykańskiej pomocy
Pytany wprost o możliwość rychłego zakończenia wojny, Erdogan stwierdził kategorycznie: "Nie sądzę naprawdę, że tak będzie".
Negocjacje z USA w sprawie myśliwców
Podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych Erdogan zapowiedział rozpoczęcie negocjacji z Waszyngtonem dotyczących dwóch kluczowych programów lotniczych:
- Modernizacji i zakupu myśliwców F-16
- Powrotu Turcji do programu F-35
W czwartek prezydent Turcji ma spotkać się w tej sprawie w Białym Domu z prezydentem USA Donaldem Trumpem. Sprawa ma szczególne znaczenie, ponieważ Turcja została wykluczona z programu F-35 w 2019 roku po decyzji o zakupie rosyjskich systemów obrony powietrznej.
Historia współpracy lotniczej
Pierwotnie Turcja odgrywała kluczową rolę w produkcji amerykańskich myśliwców F-35, wytwarzając około 900 różnych części do samolotu. Jednak według Waszyngtonu, posiadanie rosyjskich systemów przeciwlotniczych narażało bezpieczeństwo myśliwców na ryzyko.
Dopiero po ratyfikacji akcesji Szwecji do NATO Ankara uzyskała zgodę Kongresu i Departamentu Stanu USA na zakup i modernizację myśliwców F-16.
Kontrowersyjne stanowisko w sprawie Bliskiego Wschodu
Podczas wywiadu Erdogan powtórzył swoje kontrowersyjne stanowisko dotyczące sytuacji w Strefie Gazy. Turecki prezydent:
- Oskarżył premiera Izraela Benjamina Netanjahu o odpowiedzialność za "ludobójstwo" w Strefie Gazy
- Oświadczył, że nie uważa Hamasu za organizację terrorystyczną, lecz za ruch oporu
Te wypowiedzi mogą dodatkowo skomplikować relacje Turcji z niektórymi partnerami z NATO, szczególnie w kontekście różnic w podejściu do konfliktu na Bliskim Wschodzie.
Prezydent Erdogan, balansując między różnymi stronami konfliktów, próbuje pozycjonować Turcję jako kluczowego mediatora w regionie, choć jego propozycje spotykają się z mieszanym odbiorem wśród sojuszników.
