Natalia SokołowskaEliza Kącka została laureatką 29. edycji Nagrody Literackiej Nike za książkę "Wczoraj byłaś zła na zielono". Decyzja jury nie zaskoczyła nikogo – zarówno krytycy, jak i czytelnicy byli zgodni co do wyboru tej wyjątkowej pozycji, która porusza temat macierzyństwa dziecka neuroatypowego.
Podwójna nagroda dla Elizy Kąckiej
Autorka może się cieszyć z podwójnego sukcesu – jej książka zdobyła nie tylko główną nagrodę jury Nike 2025, ale również nagrodę czytelników "Gazety Wyborczej". Wraz z prestiżowym wyróżnieniem Kącka otrzymała nagrodę pieniężną w wysokości 100 tysięcy złotych.
W składzie jury tegorocznej edycji zasiedli między innymi Justyna Jaworska jako przewodnicząca, Anna Arno, Witold Bereś, Bogdan Białek, Andrzej Brzeziecki, Zbigniew Mentzel, Radosław Romaniuk, Katarzyna Sawicka-Mierzyńska oraz Krzysztof Siwczyk.
O czym opowiada nagrodzona książka
"Wczoraj byłaś zła na zielono" to autobiograficzny esej, w którym autorka opisuje codzienność matki wychowywacej neuroatypowe dziecko. Książka stanowi próbę zrozumienia i opisania doświadczenia, które wymyka się standardowym społecznym schematom.
Jak wyjaśnia sama Kącka, jej dzieło to:
Opowieść o podwójnym doświadczeniu pewnej odmienności i nieprzystawalności do narzuconych społecznie ram. O mozolnym, ale pięknym budowaniu trudnej, nieoczywistej relacji. O byciu matką i córką.
Wzruszające słowa laureatki
Podczas ceremonii wręczenia nagrody Eliza Kącka przyznała, że stoi na scenie "jako matka-literatka, która słyszała niemy krzyk swojego dziecka". Dodała również:
Myślę o matkach, które to doświadczenie podzielają. I również w ich imieniu odbieram tę nagrodę.
Jury uzasadniło swoją decyzję, twierdząc, że książka Kąckiej "to pomoc i pomost między różnymi światami", która nie zamyka czytelników w sobie, lecz otwiera na bardzo wiele możliwości.
Lista wszystkich nominowanych
W tym roku o Nagrodę Literacką Nike 2025 rywalizowały następujące pozycje:
- Beata Guczalska – "Konrad Swinarski. Biografia ukryta" (biografia)
- Ignacy Karpowicz – "Ludzie z nieba" (powieść)
- Eliza Kącka – "Wczoraj byłaś zła na zielono" (esej)
- Kora Tea Kowalska – "Patrz pod nogi. O zbieraniu rzeczy" (esej)
- Dorota Masłowska – "Magiczna rana" (opowiadania)
- Tomasz Różycki – "Hulanki & Swawole" (poezja)
- Paweł Sołtys – "Sierpień" (proza)
Książka jako manifest innego myślenia
Autorka podkreśla, że jej dzieło nie jest wyznaniem autobiograficznym ani reportażem. Jak tłumaczy:
Nie chodziło mi o to, żeby dać świadectwo, ale o to, żeby pokazać osobność tego człowieka i poetyckości jego języka. To jest manifest innego myślenia, innego umysłu.
Książka świadomie unika medycznych terminów i diagnoz. Kącka celowo nie używa słowa na "a", pisząc: "Nie będę cytować rozpoznań, bo ta książka sprzeciwia się władzy. Również władzy diagnoz".
Sukces na scenie teatralnej
Popularność książki Elizy Kąckiej wykroczyła poza świat literatury. Na podstawie "Wczoraj byłaś zła na zielono" powstał spektakl, który jest obecnie wystawiany w Teatrze Dramatycznym, co potwierdza uniwersalny charakter poruszanej przez autorkę tematyki.
Tegoroczna edycja Nagrody Literackiej Nike po raz kolejny pokazała, że najważniejsze polskie wyróżnienie literackie trafia w ręce autorów, którzy potrafią w oryginalny sposób opowiedzieć o uniwersalnych ludzkich doświadczeniach.
