Wulkan Taftan w Iranie budzi się po 700 tysiącach lat - naukowcy ostrzegają przed potężną erupcją

Międzynarodowy zespół naukowców opublikował alarmujący raport dotyczący wulkanu Taftan w Iranie, który po 700 tysiącach lat nieaktywności wykazuje niepokojące oznaki przebudzenia. Badania satelitarne ujawniły znaczące zmiany w strukturze masywu, co może zwiastować nadchodzącą erupcję.

Dramatyczne zmiany w strukturze wulkanu

Zespół badawczy pod kierunkiem Pablo Gonzáleza ze stacji wulkanologicznej Wysp Kanaryjskich oraz hiszpańskiego instytutu IPNA-CSIC odkrył, że szczyt wulkanu Taftan uniósł się o 9 centymetrów w okresie między lipcem 2023 a majem 2024 roku. Wyniki badań zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Geophysical Research Letters.

Mohammad Hossein Mohammadi z IPNA-CSIC oszacował, że mechanizm odpowiedzialny za wyniesienie znajduje się na stosunkowo niewielkiej głębokości 490-630 metrów, znacznie płycej niż główny zbiornik magmowy położony na głębokości ponad 3,5 kilometra.

Charakterystyka wulkanu Taftan

Wulkan Taftan, którego nazwa w języku perskim oznacza "gorący, dymiący", znajduje się w południowo-wschodnim Iranie, w prowincji Sistan i Beludżystan, niedaleko granicy z Pakistanem. Ten imponujący stratowulkan wznosi się na wysokość 3940 metrów nad poziomem morza, co czyni go najwyższym wulkanem w kraju.

• Posiada dwa główne kratery i kilka mniejszych otworów fumarolowych
• Zimą szczyt pokrywa śnieg mimo położenia w jednym z najcieplejszych regionów Iranu
• Ostatnia erupcja miała miejsce około 710 tysięcy lat temu w holocenie
• Aktualnie aktywność ogranicza się do dymiących fumaroli i gorących źródeł

Sygnały ostrzegawcze

Naukowcy wykluczyli wpływ opadów deszczu czy trzęsień ziemi na obserwowane zmiany. Według badaczy, zmiany przepuszczalności gazu w płytkiej części wulkanu oraz głębokie ruchy magmy prawdopodobnie doprowadziły do wzrostu ciśnienia hydrotermalnego.

"Nasze odkrycia wskazują, że Taftan jest bardziej aktywny, niż wcześniej sądzono" - napisali autorzy badania.

Intensywny zapach siarki, który od 2023 roku jest wyczuwalny nawet w oddalonym o około 50 kilometrów mieście Khash, stanowi dodatkowy dowód na wzrastającą aktywność wulkanu.

Wyzwania w monitorowaniu

Pomimo rosnącego zagrożenia, wulkan Taftan nie jest monitorowany z takim poziomem uwagi jak inne wulkany na świecie. Główną przeszkodą jest jego odległe położenie oraz trudny teren, gdzie nie ma lokalnej sieci GPS. Dodatkowo, obszar jest niebezpieczny z powodu napięcia geopolitycznego na pograniczu Iranu i Pakistanu.

Przewidywania naukowców

Eksperci podkreślają, że kolejna erupcja wulkanu wydaje się nieunikniona, choć nie nastąpi w najbliższym czasie. Nie wiadomo również, czy będzie to erupcja cicha, czy gwałtowna. Naukowcy wzywają do "pilnej rewizji obecnego ryzyka wulkanicznego i zaktualizowania geologicznych map zagrożeń".

Kluczowe okazały się dane radarowe z satelitów, które wykazały subtelne, ale stałe unoszenie się podłoża w pobliżu wierzchołka. To pierwszy tak wyraźny sygnał aktywności wulkanu od setek tysięcy lat.

Znaczenie dla regionu

Wulkan Taftan powstał w wyniku podsuwania się płyty oceanicznej arabskiej pod Eurazję. Otoczony pustynnymi krajobrazami, wyrasta z suchego, niemal księżycowego terenu, tworząc niesamowity kontrast z otoczeniem. Mieszkańcy regionu wierzą, że wulkan jest domem duchów i bogów ognia.

Badacze podkreślają konieczność ustanowienia systemu ciągłego monitorowania oraz przeprowadzenia dodatkowych badań terenowych w celu lepszego zrozumienia procesów zachodzących wewnątrz wulkanu i przygotowania się na potencjalną erupcję.