Joanna MazurMeteorolodzy z niepokojem obserwują nietypowe osłabienie wiru polarnego nad Arktyką, które może oznaczać znacznie surowszą zimę w Polsce niż w ostatnich latach. Zjawisko to już teraz budzi zainteresowanie synoptyków na całym świecie ze względu na jego wpływ na warunki pogodowe w Europie Środkowej.
Wir polarny słabnie niepokojąco szybko
Dane z Europejskiego Centrum Prognoz Średnioterminowych pokazują, że prędkość wiatru w stratosferze wynosi obecnie jedynie 10-12 m/s, podczas gdy o tej porze roku powinna osiągać 18-20 m/s. To drastyczne osłabienie wiru polarnego, które według ekspertów może utrzymać się co najmniej do listopada.
Wir polarny to rozległy niż stratosferyczny formujący się na wysokości 10-50 kilometrów nad biegunem północnym. Jego siła decyduje o tym, czy zimne masy powietrza pozostaną uwięzione na dalekiej północy, czy też przedostaną się na południe, docierając do Polski i innych krajów Europy Środkowej.
Mechanizm działania wiru polarnego
Funkcjonowanie wiru polarnego można porównać do naturalnej bariery klimatycznej:
- Silny wir – zatrzymuje mroźne powietrze na północy, zapewniając łagodną zimę w Polsce
- Słaby wir – pozwala zimnym masom powietrza "uciec" na południe, powodując fale mrozów
- Rozbity wir – może doprowadzić do ekstremalnych zjawisk pogodowych
Przykładem przeciwnego scenariusza była niezwykle łagodna zima 2019/2020, kiedy silny wir polarny skutecznie blokował dostęp chłodnego powietrza do Europy.
Co oznacza to dla Polski?
Aktualne prognozy wskazują na zwiększone prawdopodobieństwo fal zimna w grudniu i styczniu. Nie należy jednak oczekiwać, że cały sezon będzie skrajnie mroźny. Bardziej prawdopodobna jest większa zmienność pogodowa z okresami intensywnych mrozów i opadów śniegu przeplatanymi cieplejszymi epizodami.
Długoterminowa prognoza IMGW
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej przedstawił następujące przewidywania na nadchodzącą zimę:
| Miesiąc | Temperatura | Opady | Charakterystyka |
|---|---|---|---|
| Grudzień | W normie | Typowe | Standardowe warunki zimowe |
| Styczeń | Nieco cieplejszy | Bardziej mokry | Częstsze odwilże i opady mieszane |
Dodatkowe czynniki wpływające na pogodę
Portal Severe Weather Europe zwraca uwagę na kilka innych zjawisk, które mogą wzmocnić efekt słabego wiru polarnego:
- Rozległa pokrywa śnieżna na Syberii – wpływa na cyrkulację atmosferyczną
- Wschodnie wiatry w stratosferze – mogą osłabiać wir polarny
- Obszar wysokiego ciśnienia w północnej Europie – sprzyja napływowi chłodnego powietrza ze wschodu
Powrót tradycyjnej zimy?
Po serii wyjątkowo łagodnych zim w ostatnich latach, sezon 2025/2026 może oznaczać powrót do bardziej tradycyjnych warunków zimowych. Meteorolodzy podkreślają jednak, że nie należy spodziewać się historycznych mrozów przez cały sezon.
Słaby wir polarny zwiększa prawdopodobieństwo epizodów mroźnej pogody, ale nie gwarantuje surowej zimy przez cały sezon. Kluczowa będzie zmienność warunków atmosferycznych.
Eksperci zalecają śledzenie bieżących prognoz pogody, gdyż sytuacja wiru polarnego może się zmieniać, wpływając na ostateczny kształt nadchodzącej zimy w Polsce. Obecne wskaźniki sugerują, że warto przygotować się na bardziej wymagające warunki zimowe niż w ostatnich latach.
