Joanna MazurKometa międzygwiezdna 3I/ATLAS stała się obiektem intensywnych badań naukowych w ostatnich tygodniach, dostarczając astronomom fascynujących danych o swojej strukturze i aktywności. Najnowsze obserwacje prowadzone przez misję Jupiter Icy Moons Explorer (Juice) Europejskiej Agencji Kosmicznej oraz Kosmiczny Teleskop Hubble'a NASA ujawniają niezwykłe szczegóły dotyczące tego rzadkiego gościa z przestrzeni międzygwiezdnej.
Przełomowe obserwacje misji Juice
W listopadzie 2025 roku sonda Juice wykorzystała pięć swoich instrumentów naukowych do szczegółowego zbadania komety 3I/ATLAS. Choć dane z głównych instrumentów badawczych dopiero w lutym 2026 roku dotrą na Ziemię, zespół naukowy już teraz dysponuje spektakularnymi obrazami z kamery nawigacyjnej NavCam.
Zdjęcie wykonane 2 listopada 2025 roku, na dwa dni przed największym zbliżeniem sondy do komety, ujawnia wyraźne oznaki aktywności kometarnej. Obraz pokazuje jasno świecącą komę – otoczkę gazową otaczającą jądro komety – oraz prawdopodobnie dwa charakterystyczne ogony.
Struktura aktywnej komety
Analiza wstępna obrazów wskazuje na obecność dwóch typów ogonów kometarnych:
- Ogon plazmowy – składający się z elektrycznie naładowanego gazu, rozciągający się w górnej części kadru
- Ogon pyłowy – utworzony z drobnych cząstek stałych, widoczny jako słabsza struktura w lewym dolnym rogu obrazu
Najbliższe zbliżenie sondy Juice do komety nastąpiło 4 listopada z odległości około 66 milionów kilometrów. Obserwacje były szczególnie wartościowe, ponieważ kometa znajdowała się wówczas w stanie podwyższonej aktywności po przejściu przez peryhelium.
Hubble kontynuuje monitoring
Równolegle z obserwacjami Juice, Kosmiczny Teleskop Hubble'a NASA przeprowadził ponowne obserwacje komety 3I/ATLAS 30 listopada 2025 roku, wykorzystując instrument Wide Field Camera 3. W czasie wykonywania zdjęć kometa znajdowała się w odległości około 286 milionów kilometrów od Ziemi.
Hubble śledził ruch komety na tle gwiazd, co spowodowało charakterystyczne smugi świetlne w tle obrazu. To już drugie podejście teleskopu do obserwacji tej komety – pierwsze miało miejsce w lipcu, krótko po jej odkryciu.
Oczekiwane rezultaty badań
Pełne dane naukowe z instrumentów misji Juice – JANUS, MAJIS, UVS, SWI i PEP – mają dotrzeć na Ziemię 18 i 20 lutego 2026 roku. Opóźnienie wynika z faktu, że sonda obecnie wykorzystuje swoją główną antenę jako osłonę termiczną przed promieniowaniem słonecznym, co ogranicza szybkość transmisji danych.
Choć Juice znajdowała się dalej od komety 3I/ATLAS niż sondy na orbicie Marsa w październiku, obserwowała ją tuż po przejściu przez peryhelium, gdy kometa wykazywała najwyższą aktywność
Wieloaspektowa analiza naukowa
Oczekiwane dane obejmują:
- Wysokorozdzielcze obrazy optyczne z kamery JANUS
- Dane spektrometryczne z instrumentów MAJIS i UVS
- Analizę składu chemicznego z instrumentu SWI
- Pomiary cząstek z detektora PEP
Kometa 3I/ATLAS pozostanie obiektem intensywnych obserwacji przez kolejne miesiące, gdy będzie opuszczać Układ Słoneczny. Badania tego międzygwiezdnego gościa dostarczają unikalnych informacji o procesach zachodzących w odległych regionach galaktyki i mogą rzucić nowe światło na powstanie i ewolucję komet.
Najnowsze aktualizacje dotyczące obserwacji komety 3I/ATLAS są regularnie publikowane przez Europejską Agencję Kosmiczną, potwierdzając rosnące zainteresowanie społeczności naukowej tym niezwykłym obiektem astronomicznym.
