Krzysztof RutkowskiSytuacja na Bliskim Wschodzie osiągnęła niebezpieczny punkt zwrotny. Stany Zjednoczone rozważają możliwość przeprowadzenia ataku militarnego na Iran w odpowiedzi na brutalne tłumienie protestów przez reżim w Teheranie. Według doniesień agencji Reuters, europejscy dyplomaci spodziewają się amerykańskiego uderzenia w najbliższych godzinach.
Ewakuacja amerykańskiego personelu sygnalizuje eskalację
Najpoważniejszym sygnałem nadchodzącej konfrontacji jest rozpoczęta w trybie pilnym ewakuacja personelu z kluczowych baz wojskowych USA na Bliskim Wschodzie. Źródła dyplomatyczne potwierdzają, że amerykańscy dowódcy otrzymali rozkaz wycofania części pracowników z bazy lotniczej Al-Udeid w Katarze - największej placówki militarnej USA w regionie, gdzie stacjonuje około 10 tysięcy żołnierzy.
Podobne działania podjęła także Wielka Brytania, która rozpoczęła ewakuację swojego personelu z tej samej bazy. Równocześnie Izrael postawił w stan najwyższej gotowości swoje siły obronne, przemieszczając baterie systemu "Żelazna Kopuła" w różne rejony kraju.
Protesty w Iranie i brutalna odpowiedź władz
Bezpośrednią przyczyną zaostrzenia kursu przez Waszyngton jest brutalna reakcja irańskiego reżimu na masowe protesty, które wybuchły pod koniec grudnia. Demonstracje, początkowo o podłożu ekonomicznym, szybko przekształciły się w ogólnokrajowy zryw przeciwko władzy ajatollahów.
Sytuacja humanitarna w Iranie przedstawia się dramatycznie:
- Iran objęty jest blokadą internetu trwającą już ponad 140 godzin
- Szacunki dotyczące liczby ofiar wahają się od 500 do nawet 20 tysięcy osób
- Władze otwarcie grożą protestującym śmiercią, nazywając ich "wrogami Boga"
- Planowane są masowe egzekucje aresztowanych demonstrantów
Trump sygnalizuje gotowość do działania
Prezydent Donald Trump wielokrotnie wyrażał poparcie dla protestujących Irańczyków, sugerując możliwość zaangażowania militarnego USA. W środę poinformował jednak, że otrzymał "bardzo dobre oświadczenie" od źródeł w Iranie o zaprzestaniu zabijania demonstrantów oraz odwołaniu planowanych egzekucji.
"Zostaliśmy powiadomieni, i to dość stanowczo. Powiedziano nam, że w Iranie kończy się zabijanie. Przestali" - oświadczył Trump w Gabinecie Owalnym.
Mimo tych deklaracji, administracja amerykańska kontynuuje przygotowania militarne, a doradcy prezydenta przedstawili mu wachlarz możliwości ataku, obejmujący precyzyjne uderzenia lotnicze i rakietowe na obiekty służb bezpieczeństwa.
Eksperci ostrzegają przed konsekwencjami interwencji
Dr Wojciech Kwiatkowski, amerykanista z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, zwraca uwagę na złożoność sytuacji. Jego zdaniem bezpośrednia inwazja nie wchodzi w grę, a USA będą musiały ograniczyć się do bardziej punktowych działań.
"Iran to państwo liczące ponad 90 milionów ludzi z zakorzenioną, wielowarstwową architekturą bezpieczeństwa. Ta architektura ochrony jest zbyt skomplikowana - to ponad milion ludzi, którzy żyją z tego systemu" - podkreśla ekspert.
Strategiczne cele USA wobec Chin
Według analityków, amerykańska polityka wobec Iranu wpisuje się w szerszą strategię ograniczania wpływów chińskich na Bliskim Wschodzie. Iran stanowi dla Pekinu strategiczną "stację benzynową" w regionie, podobnie jak wcześniej Wenezuela w Ameryce Łacińskiej.
Groźby Teheranu i reakcje regionalne
Władze irańskie nie pozostają bierne wobec amerykańskich gróźb. Teheran ostrzegł państwa sąsiednie, że zaatakuje amerykańskie bazy na ich terytorium, jeśli Waszyngton zdecyduje się na uderzenie. Szczególnie wymieniono:
- Arabię Saudyjską
- Zjednoczone Emiraty Arabskie
- Turcję
- Katar
Kraje Zatoki Perskiej, obawiając się eskalacji konfliktu, starają się odwieść USA od ataku na Iran. Szczególnie niepokoi je możliwość zakłócenia ruchu tankowców przez strategiczną Cieśninę Ormuz.
Dyplomatyczne próby deeskalacji
W obliczu rosnących napięć intensyfikują się kontakty dyplomatyczne w regionie. Irański minister spraw zagranicznych Abbas Aragczi przeprowadził rozmowy z odpowiednikami z Turcji i Zjednoczonych Emiratów Arabskich, podkreślając determinację Iranu do obrony swojej suwerenności.
Turcja znajduje się w szczególnie delikatnej sytuacji, utrzymując kontakty zarówno z USA, jak i z Iranem w celu złagodzenia obecnych napięć regionalnych.
Perspektywy rozwoju sytuacji
Eksperci wskazują, że mimo wojennej retoryki, USA prawdopodobnie przyjmą bardziej pasywną, punktową strategię. Kluczowe będą działania mniej widoczne: blokowanie pomocy dla Iranu ze strony Chin i Rosji oraz próby otwarcia kanałów informacyjnych dla zwykłych Irańczyków.
Problemem dla Waszyngtonu pozostaje brak wiarygodnej politycznej alternatywy na wypadek upadku teherańskiego reżimu oraz pamięć o kosztownych interwencjach w Iraku i Afganistanie, które pochłonęły biliony dolarów i osłabiły pozycję Ameryki w innych regionach świata.
Rozwój sytuacji w najbliższych godzinach będzie miał kluczowe znaczenie dla stabilności całego Bliskiego Wschodu i może wpłynąć na globalny porządek geopolityczny na lata.
