Krzysztof RutkowskiNorweski Komitet Noblowski ogłosił w piątek, 10 października 2025 roku, że tegoroczną Pokojową Nagrodę Nobla otrzymuje wenezuelska polityczka María Corina Machado. Decyzja ta kończy spekulacje medialne dotyczące możliwych laureatów, wśród których wymieniano również prezydenta USA Donalda Trumpa.
Uzasadnienie przyznania nagrody
Komitet Noblowski uhonorował Machadę "za jej niestrudzoną pracę na rzecz praw demokratycznych narodu wenezuelskiego i za jej walkę o sprawiedliwe i pokojowe przejście od dyktatury do demokracji". Wenezuelska polityczka od lat angażuje się w działania opozycyjne, dążąc do demokratycznych przemian w swoim kraju.
Decyzja o przyznaniu nagrody została podjęta podczas ostatniego posiedzenia Komitetu w poniedziałek, na kilka dni przed oficjalnym ogłoszeniem. Do tego momentu o wyniku wiedziało jedynie sześć osób na świecie.
Proces wyboru laureata
Do tegorocznej edycji nagrody zgłoszono łącznie 338 kandydatów, w tym:
- 244 osoby fizyczne
- 94 organizacje
Pięcioosobowy Norweski Komitet Noblowski wybiera laureata spośród wszystkich prawidłowo zgłoszonych kandydatów. Zgodnie z zasadami, nazwiska nominowanych ujawniane są dopiero po upływie 50 lat, dlatego wszystkie wcześniejsze medialne spekulacje dotyczące kandydatów były jedynie przypuszczeniami.
Skład Norweskiego Komitetu Noblowskiego
Obecnie Komitet tworzą:
- Joergen Watne Frydnes - przewodniczący, biznesmen i szef organizacji non profit
- Anne Enger - była przewodnicząca Partii Centrum i minister kultury
- Asle Toje - ekspert ds. polityki zagranicznej
- Kristin Clemet - była członkini gabinetu Partii Konserwatywnej
- Gry Larsen - była sekretarz spraw zagranicznych Norwegii
Kontrowersje wokół Donalda Trumpa
Przed ogłoszeniem wyników w Norwegii pojawiły się obawy dotyczące możliwej reakcji prezydenta USA Donalda Trumpa na ewentualne pominięcie go w przyznaniu nagrody. Trump wielokrotnie publicznie wyrażał przekonanie, że zasługuje na Pokojową Nagrodę Nobla, powołując się na swój udział w zakończeniu konfliktów międzynarodowych.
Norwescy politycy wyrazili niepokój o potencjalne konsekwencje dla relacji dyplomatycznych między krajami. "Kiedy prezydent jest tak niestabilny i autorytarny, oczywiście musimy być przygotowani na wszystko" - ostrzegała Kirsti Bergsto, przewodnicząca Norweskiej Socjalistycznej Partii Lewicy.
Historia nagród za zakończenie konfliktów
Badania wykazują, że od lat 90. XX wieku Komitet Noblowski wykazuje tendencję do wyróżniania osób, które przyczyniły się do zakończenia długotrwałych konfliktów. Przykładami takich decyzji były nagrody dla:
- Nelsona Mandeli i Frederika de Klerka z RPA (1993)
- Jasira Arafata oraz premierów Izraela Icchaka Rabina i Szimona Peresa (1994)
- Józefa Rotblata z Polski i ruchu Pugwash
Niektóre decyzje Komitetu wywoływały jednak kontrowersje. W 1973 roku, gdy nagrodę otrzymali Henry Kissinger i Le Duc Tho za pokój w Wietnamie, trzech członków Komitetu zrezygnowało z dalszego zasiadania w nim, nie mogąc pogodzić się z przyznaniem nagrody za pokój w czasie trwającej wojny.
Znaczenie tegorocznej decyzji
Przyznanie nagrody Maríi Corinie Machado podkreśla wagę, jaką Komitet Noblowski przywiązuje do pokojowej walki o prawa demokratyczne. Wenezuela od lat zmaga się z kryzysem politycznym i gospodarczym, a działania opozycji demokratycznej spotykają się z represjami ze strony władz.
Decyzja Komitetu potwierdza także jego niezależność od nacisków politycznych, co jest kluczowe dla wiarygodności tej najważniejszej nagrody pokojowej na świecie.
